ABŞ-ın Vermont və Tufts Universitetlərinin tədqiqatçıları "Xenobot" adlandırdıqları dünyanın ilk "canlı robotları" üzərində yeni bir sıçrayış ediblər. Bu robotlar metal və ya plastikdən deyil, tamamilə bioloji hüceyrələrdən hazırlanıb.
24media.az Daily Science-ə istinadən xəbər verir ki, Xenobotlar olaraq adlandırılan bu bioloji robotlar, əslində təbiətin və texnologiyanın kəsişməsində dayanan tamamilə yeni bir həyat forması hesab olunur.
Vermont Universiteti və Tufts Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən inkişaf etdirilən bu layihədə mühəndislər ilk dəfə olaraq Afrika pəncəli qurbağasının kök hüceyrələrini götürərək, onları superkompüter tərəfindən hazırlanmış xüsusi dizaynlara uyğun şəkildə yenidən qruplaşdırıblar. Nəticədə ortaya çıxan bu kiçik orqanizmlər nə tam bir heyvan, nə də bildiyimiz mənada metal və kabellərdən ibarət olan bir robotdur; onlar proqramlaşdırıla bilən bioloji orqanizmlərdir. Bu texnologiyanı digərlərindən fərqləndirən ən heyrətamiz məqam isə kinetik replikasiya adlanan proses vasitəsilə bu robotların özlərini bərpa etməsi və hətta "çoxalma" qabiliyyətinə malik olmasıdır. Alimlər müşahidə ediblər ki, Xenobotlar mühitdəki sərbəst hüceyrələri bir araya toplayaraq onları özlərinə bənzəyən yeni qruplara çevirə bilirlər. Bu kəşf elmdə böyük bir sıçrayış hesab olunur, çünki indiyə qədər heç bir süni maşın öz-özünə bioloji yolla törəmə xüsusiyyəti göstərməmişdi.
Xenobotlar həmçinin zədələndikdə öz toxumalarını bərpa edə bilir və enerjiləri bitdikdə təbii bioloji tullantı kimi parçalanaraq ətraf mühitə heç bir zərər vermədən yox olurlar. Gələcəkdə bu mikro-robotların insan bədənindəki damarların içini təmizləmək, xərçəng hüceyrələrini hədəf almaq və ya okeanlarda toplanmış mikroplastikləri toplamaq kimi kritik sahələrdə istifadə edilməsi planlaşdırılır. Bu texnologiya həm regenerativ tibb, həm də ekologiya üçün yeni üfüqlər açsa da, eyni zamanda canlı və cansız arasındakı sərhədləri dumanlandırdığı üçün etik müzakirələrə də yol açır. Alimlər hazırda bu orqanizmlərin daha mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirə bilməsi üçün süni intellekt alqoritmlərindən istifadə edərək onların hərəkət və idrak qabiliyyətlərini təkmilləşdirməyə davam edirlər.
Turqut Ansari
