Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı neyrobiologiya və süni intellekt sahələrini heç vaxt olmadığı qədər bir-birinə yaxınlaşdırıb və bu kəsişmədən doğan ən böyük nailiyyətlərdən biri kimi insan beyninin neyron şəbəkələrinin rəqəmsal modeli hazırlanıb.
Şəkildə robotun süni intellektlə işləməsi təsvir olunub.
24media.az The Times of India-ya istinadən məlumat verir ki, Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən həyata keçirilən bu inqilabi layihə çərçivəsində superkompüterlərin emal gücü vasitəsilə beynin prefrontal korteksindəki milyonlarla sinapsın fəaliyyəti simulyasiya edilib.
Bu proses sadəcə bioloji məlumatların rəqəmsallaşdırılması ilə məhdudlaşmayıb, həm də neyronlar arasındakı mürəkkəb elektro-kimyəvi siqnalların real vaxt rejimində necə ötürüldüyünü anlamaq istiqamətində nəhəng bir addım atılıb. Tədqiqatlar göstərib ki, süni neyron şəbəkələri bioloji strukturun memarlıq prinsiplərinə uyğunlaşdırıldıqda, maşın öyrənməsi alqoritmləri insan idrakına xas olan "asinkron qərarvermə" qabiliyyətini nümayiş etdirməyə başlayıb.
Alimlər qeyd edib ki, bu simulyasiyalar gələcəkdə Altsheymer və Parkinson kimi neyrodegenerativ xəstəliklərin erkən mərhələdə diaqnozunun qoyulmasına və hətta virtual mühitdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsinə geniş imkanlar açıb. Eyni zamanda, bu texnologiya enerji səmərəliliyi baxımından insan beyni kimi az enerji sərf edən, lakin yüksək məhsuldarlıqla işləyən yeni nəsil prosessorların – neyromorfik çiplərin istehsalına yol açıb. Lakin bu nailiyyətlər özü ilə bərabər ciddi etik suallar da gətirib; rəqəmsal mühitdə yaradılan süni şüurun hüquqi statusu və məlumatların təhlükəsizliyi məsələsi elmi ictimaiyyətin müzakirə mərkəzinə çevrilib.
Nəticə etibarilə, biologiya ilə kodun bu heyrətamiz sintezi bəşəriyyəti öz intellektini tamamilə fərqli bir müstəvidə yenidən kəşf etmək reallığı ilə üz-üzə qoyub.
Turqut Ansari
