Azərbaycanın qədim mədəni irsinin ən diqqət çəkən nümunələrindən biri Qobustan qayaüstü rəsmləridir. Bu təsvirlər minilliklər boyu ibtidai insanların dünyagörüşünü, həyat tərzini və inanc sistemini daşlara həkk etməklə gələcəyə çatdıran unikal mənbə rolunu oynayır.
Qobustan Dövlət Tarixi‑Bədii Qoruğu Bakıdan təxminən 60 kilometr cənub‑qərbdə yerləşir. Burada qədim insanların həyatını əks etdirən çoxsaylı qayaüstü rəsmlər — petroqliflər — tapılıb. Onlar eramızdan əvvəl 10‑cu minillikdən başlayaraq orta əsrlərə qədər müxtəlif dövrləri əhatə edir. Bu təsvirlər arasında ov səhnələri, insan fiqurları, heyvanlar, rəqslər və gündəlik həyatın digər elementləri əks olunub. Arxeoloqların araşdırmalarına görə, Qobustandakı rəsmlərin sayı bir neçə minə çatır və onların mövzuları insan fəaliyyətinin müxtəlif aspektlərini göstərir.
Qayaüstü rəsmlər yalnız sənət nümunəsi deyil, həm də qədim cəmiyyətin strukturunu və düşüncə tərzini anlamağa kömək edən məlumat mənbəyidir. Məsələn, ov səhnələri o dövrdə ovçuluğun və yığıcılığın önəmli rol oynadığını göstərir, rəqslər və ritual səhnələr isə sosial həyatın bir hissəsi olaraq insanların birgə fəaliyyətini əks etdirir. Qobustan abidələri 2007‑ci ildə UNESCO‑nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilib. Bu, onların yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün əhəmiyyətli olduğunu təsdiqləyir. UNESCO bu abidələri “Ümumdünya mədəni irsinin ayrılmaz hissəsi” kimi qiymətləndirir. Qobustan qayaüstü rəsmləri Azərbaycan tarixinin daş yaddaşıdır. Bu təsvirlər sayəsində biz qədim insanların təsəvvür etdiyi dünyanı daha dərindən anlaya və öz mədəni köklərimizi daha yaxşı dərk edə bilərik. Bu irsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi milli mədəniyyətimizin fundamental hissəsidir.
Fidan Şahbazlı
