Hələ 50 il əvvəl adi insanların kosmosa uça biləcəyi fikri fantastika kimi görünüb. Kosmos yalnız uzun illər hazırlıq keçmiş peşəkar astronavtlara açıq olub. Amma XXI əsrdə hər şey dəyişib: yeni bir dövr — kosmik turizm dövrü başlayıb.
Kosmosa ilk özəl turist amerikalı milyarder Dennis Tito olub. 2001-ci ildə o, təxminən 20 milyon dollar ödəyib ki, Rusiya “Soyuz” gəmisində Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya getsin. Bu uçuş sensasiya olub və göstərib ki, peşəkar astronavtlarla «özəl səyahətçilər» arasındakı sərhədlər itib.
Bu gün kosmik turizmi fəal şəkildə özəl şirkətlər inkişaf etdiriblər. İlon Maskın SpaceX şirkəti orbital və planetlərarası səyahətlərə yönəlib. Ceff Bezosun Blue Origin şirkəti suborbital uçuşlar təklif edib: turistlər Karman xəttindən yuxarı qalxıblar, çəkisizlik yaşayıblar və Yer kürəsinin əyriliyini görüblər. Riçard Bransonun Virgin Galactic şirkəti də suborbital uçuşlar seqmentində işləyib.
Kosmik turizmin əsas problemi uzun müddət qiymət olub. Əgər ilk turist on milyonlarla dollar ödəyibsə, bu gün qiymətlər tədricən azalıb. Blue Origin-in «New Shepard» uçuşu təxminən 200–300 min dollara başa gəlib. Bu hələ də bahalıdır, amma əvvəlkindən xeyli əlçatan olub.
Bundan başqa, yeni texnologiyalar uçuşları daha təhlükəsiz edib. Müasir raketlər çoxistifadəli olub, bu da buraxılışların qiymətini azaldıb. Turistlərdən illərlə hazırlıq tələb olunmayıb — sadəcə dözümlülük və təhlükəsizlik üzrə baza təlimi kifayət edib.
Amma kosmik turizmin tənqidçiləri də olub. Bəziləri hesab ediblər ki, o, yalnız varlılar üçün əyləncə olaraq qalır və cəmiyyətə fayda vermir. Başqaları risklərdən danışıblar: uçuşlar həyat üçün təhlükə ilə və orqanizmə böyük yüklə bağlı olub. Bir də ekoloji aspekt olub — raketlər atmosferə tonlarla karbon qazı və his buraxıblar.
Tərəfdarlar isə iddia ediblər ki, kosmik turizm sadəcə attraksion deyil. Uçuşlara kütləvi maraq texnologiyaların inkişafını stimullaşdırıb, kosmosu daha yaxın edib və Ay və ya hətta Marsa səyahətlərin adi hala gələcəyi gələcəyə yol açıb.
Artıq indi orbitdə otellər planlaşdırılıb. Orbital Assembly Corporation süni qravitasiyalı kosmik stansiya-otel layihəsi üzərində işləyib. İlk modulların 2030-cu illərə qədər buraxılacağı vəd olunub. Təsəvvür et: kabinənin pəncərəsindən Yer mənzərəsi ilə orbitdə istirahət!
Kosmos artıq uzaq bir şey olmayıb. Bəli, hələ ki, bu, bahalı və riskli olub, amma bütün böyük səyahətlər məhz belə başlayıb — XV əsrin dənizçilərindən tutmuş ilk təyyarə uçuşlarına qədər. Və ola bilsin ki, bir neçə onillikdən sonra «orbitə tətildə gedək» ifadəsi bu gün «dənizə gedək» cümləsi qədər adi olacaq.
Mənbə: nasa.gov
Tərcümə etdi: Fatimə Kərimli
