Süni intellekt ( AI ) kompüter əsrinin əvvəlindən insanlarda qorxu və narahatlıq yaratdı. İndiyə qədər bu qorxu və narahatlıqlar ümumiyyətlə süni intellektin rəhbər tutduğu fiziki vasitələrin bəşəriyyəti məhv edəcəyi və ya əsarət altına alacağı ehtimalı ilə bağlı idi. Lakin son bir neçə ildə bəşər sivilizasiyasının sağ qalmasına gözlənilməz istiqamətdən təhlükə yarada biləcək yeni süni intellekt vasitələri ortaya çıxdı. Süni intellekt sözlər, səslər və ya şəkillər olsun, dilin işlənməsi və yaradılmasında bəzi əhəmiyyətli imkanlar qazanmışdır.
Tarix boyu hekayələr insanların hisslərini, düşüncələrini və inanclarını müəyyən bir məqsədlə formalaşdırmaq üçün istifadə edilən ən təsirli vasitə olub. Hekayələr çox vaxt mücərrəd varlıqları, sürreal hadisələri, reallığın şişirdilmiş və təhrif olunmuş variantlarını ehtiva etsə də, dinləyicidə danılmaz təsir bağışlayır.
Bəs qeyri-insani zəka nağıl danışmaq, melodiyalar bəstələmək, şəkil çəkmək, qanunlar və kitablar yazmaq kimi işlərdə adi insandan daha yaxşı olduqda nə baş verə bilər? İnsanlar chatgpt və digər yeni süni intellekt vasitələri haqqında düşünəndə ilk ağlına gələn şey ev tapşırığı, məqalə və ərizə kimi sənədlərin hazırlanması kimi məsələlərdir. Onun saxta və qərəzli xəbərlər hazırlamaq, yeni hekayələr yaratmaq və ya yeni müqəddəs mətnlər yaratmaq potensialı çox vaxt diqqətdən kənarda qalır.
17-ci əsrdə Rene Dekart narahat idi ki, bəlkə də bədxah bir iblis onu illüziya aləmində tələyə salır, gördüyü və eşitdiyi hər şeyi yaradır. Qədim Yunanıstanda Platon bir qrup insanın ömürlərinin sonuna qədər mağarada boş divara zəncirləndiyi mağara haqqında məşhur alleqoriyasını təsvir etmişdir. Məhkumlar yalnız divarda əks olunan müxtəlif kölgələri görə bilirdilər və gördükləri illüziyaların gerçək olduğunu düşünürdülər. Qədim Hindistanda Buddist və Hindu müdrikləri bütün insanların illüziyalar dünyası olan Mayyada tələyə düşdüyünü bildirdilər. Süni intellekt inqilabı bizi Dekartın şeytanı, Platonun mağarası və Maya ilə üz-üzə qoyur. Ehtiyatlı olmasaq, insanlıq olaraq, varlığını belə dərk edə bilməyəcəyimiz bir illüziya pərdəsi arxasında ilişib qala bilərik.
Təbii ki, süni intellektin yeni gücü də yaxşı məqsədlər üçün istifadə edilə bilər; O, xərçəng üçün yeni müalicə üsullarının tapılmasından tutmuş ekoloji böhranın həlli yollarının tapılmasına qədər saysız-hesabsız üsullarla bizə kömək edə bilər. Qarşılaşdığımız əsl problem yeni süni intellekt vasitələrinin pisdən çox yaxşılıq üçün istifadə edildiyinə əmin olmaqdır. Biz 1945-ci ildən bəri bilirik ki, nüvə texnologiyası insanların xeyrinə ucuz enerji istehsal edə bilər, eyni zamanda insan sivilizasiyasını fiziki cəhətdən məhv edə bilər. Buna görə də biz bəşəriyyəti qorumaq və nüvə texnologiyasının ilk növbədə yaxşılıq üçün istifadə olunmasını təmin etmək üçün bütün beynəlxalq nizamı yenidən formalaşdırdıq. İndi zehni və sosial dünyamızı məhv edə biləcək yeni kütləvi qırğın silahı ilə mübarizə aparmalı ola bilərik.
Biz hələ də yeni süni intellekt alətləri hazırlaya bilərik, lakin tez hərəkət etməliyik. Nüvə silahları daha güclü nüvə bombaları icad edə bilməsə də, AI eksponent olaraq daha güclü AI yarada bilər. İlk vacib addım güclü AI alətləri ictimaiyyətə təqdim edilməzdən əvvəl ciddi təhlükəsizlik yoxlamaları tələb etməkdir. Bir əczaçılıq şirkəti həm qısa, həm də uzunmüddətli yan təsirləri sınaqdan keçirmədən yeni dərmanlar buraxa bilmədiyi kimi, texnologiya şirkətləri də təhlükəsiz olana qədər yeni süni intellekt alətlərini işə salmamalıdırlar. Yeni texnologiya üçün Qida və Dərman Administrasiyasının ekvivalentinə ehtiyacımız var. Biz ictimai sahədə AI alətlərinin məsuliyyətsiz istifadəsinə son qoymalı və süni intellekt bizi tənzimləməzdən əvvəl onu tənzimləməliyik.
Mənbə: Buzzfeed
Tərcümə etdi: Mina Yadigarlı
