Təhsil həyatında ən çox istifadə olunan obyektlərdən biri də kağızlardır. Ən çox istifadə olunan kağız növü A4 kağızıdır. A4 kağızının ölçülərinin necə müəyyən edildiyini düşünürsünüz? Gəlin A4 kağızı və digər kağız standartlarının tarixini birlikdə araşdıraq!
Standart kağız ölçüsünün olmamasından yaranan problemlərin həlli üçün bir sıra sənədlər hazırlanmışdır. Məsələn, yetmişinci illərdə universitet tələbələri siniflərdə və laboratoriyalarda qrup işləri aparır, tez-tez hesabatlar hazırlayırdılar. Bu hesabatların diqqətlə hazırlanması gözlənilirdi. Qrup yoldaşları bəzən bir yerə toplaşır, bəzən də ayrı-ayrılıqda öz hesabatlarını yaradırdılar. O dövrdə hesabat formatı ilə bağlı əsas problemlərdən biri hər kəsin müxtəlif fayl ölçülərindən istifadə etməsi idi. Bu və buna bənzər problemlərin həlli üçün bir sıra sənədlər yaradılmışdır.
Bir sıra kağızlar ilk dəfə 1992-ci ildə Almaniyada istifadə edilmişdir. Seriya kağız ölçüləri A0-dan başlayaraq hər bir A seriyası növünün ölçüsünü əvvəlki növün yarısına qədər azaltmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu qaydanı təmin edən yalnız bir nisbət var. Bu nisbətə görə kağızın tərəf nisbəti 1/√2 (1/1,414) olmalıdır.
Bu məqamda ağlımıza bir sualın gəlməsi təbiidir: A0 ölçüsü niyə 814x1189 millimetr kimi qəribə ölçüdən başladı? Bu vəziyyətin səbəbi, A seriyasının ilk pilləsi olan A0 kağızının səth sahəsinin 1 kvadrat metr olması qərara alınmasıdır. 841 mm və 1189 mm məhsulu 1.000.000 kvadrat millimetrə bərabərdir. Bu nəticə 1 kvadrat metrə bərabərdir. Beləliklə, 841x1189 millimetrdən başlayaraq, A0 kağız ölçüləri 1/1.414 qaydasını pozmadan hər addımda uzun kənarı yarıya enərək kiçilməyə davam edir, A4-ə gəldikdə isə 210x297 millimetr olur.
1 kvadrat metrlik kağız ölçüsünə əsaslanan A4 kağız ölçüləri bu fərziyyələrə görə bu gün bütün dünyada istifadə olunur. Eyni sistemə əməl edən A seriyalı kağız ölçülərində çoxlu kitablar, kətan və bloknotlar var. A seriyası adlanan bu sənədlərin arxasında duran riyaziyyat onların hamısının eyni aspekt nisbətinə sahib olmasındadır. Bu əsas qəbul, hər yerdə istifadə üçün zəruri keyfiyyətdir.
A seriyasından sonra ən çox istifadə olunan kağız ölçüləri B və C seriyalarıdır. B seriyası daha geniş kağız ölçülərini təmin etmək üçün yaradılmışdır. Bu səbəbdən posterlər və bannerlər ümumiyyətlə B seriyalı kağızlarda çap olunur. B seriyalı kağızların ölçüləri A seriyalı kağızların həndəsi ortasıdır. Məsələn, B1 ölçüsü A0 və A1 arasındadır.
C seriyası ISO 269 kağız ölçüsü standartı ilə müəyyən edilir. Bu seriya zərflər üçün geniş istifadə olunur. C seriyasındakı formalar A və B seriyasındakı kağız ölçülərinin həndəsi ortası alınmaqla yaradılmışdır. Məsələn, C2 ölçülü zərfin ölçüləri A2 və B2 ölçülü kağız vərəqinin orta həndəsi ölçüsüdür. C seriyalı zərflər də 1/√2 aspekt nisbətinə malikdir. A, B və C sistemləri ISO standartının əsas formatları olsa da, etiketlər və vizit kartları kimi çap edilmiş əşyalar üçün istifadə edilən digər ölçü standartları da mövcuddur.
Mənbə: kampustenevar
Tərcümə etdi: Sevil Azər
