Sosial medianın təkamülü insanların ünsiyyətə təkan verməsi və rəqəmsal texnologiyadakı irəliləyişlərlə başladı. Bu, miqyasda şəxsi əlaqələrin qurulması və inkişaf etdirilməsi haqqında bir hekayədir.
"Merriam-Webster"ə görə, sosial media “istifadəçilərin məlumat, ideyalar, şəxsi mesajlar və digər məzmunu (videolar kimi) paylaşmaq üçün onlayn icmalar yaratdıqları elektron ünsiyyət formaları (məsələn, sosial şəbəkələr və mikrobloqlar üçün vebsaytlar) kimi müəyyən edilir”.
Pew Araşdırma Mərkəzinin 2019-cu il üçün ABŞ-da sosial media istifadəsi ilə bağlı hesabatı göstərib ki, Amerikalı böyüklərin 72%-i sosial medianın hansısa formasından istifadə edir. 2005-ci ildə, Facebook-un fəaliyyətə başlamasından bir il sonra bu rəqəm 5% idi.
Aşağıda sosial medianın mənşəyi, onun sosioloji və kommersiya qüvvəsi kimi nisbətən sürətli böyüməsi və marketinq dünyasına gətirdiyi dəyişikliyin araşdırılması nəzərdə tutulur.
Sosial medianın qısa tarixi
Bir nəsildən az müddətdə sosial media birbaşa elektron məlumat mübadiləsindən virtual toplaşma yerinə, pərakəndə satış platformasına, 21-ci əsrin həyati marketinq alətinə çevrildi.
Necə başladı? Sosial media milyardlarla insanın həyatına necə təsir edib? Bizneslər rəqəmsal istehlakçı həyat tərzinə necə uyğunlaşıb? Marketinq mütəxəssisləri sosial mediadan necə istifadə edirlər? Bütün bunlar sosial medianın davam edən təkamül hekayəsinin bir hissəsidir.
İnternetdən əvvəl köklər
Müəyyən mənada sosial media 1844-cü il mayın 24-də teleqraf maşınında əl ilə vurulan bir sıra elektron nöqtə və tirelərlə başladı.
Baltimordan Vaşinqtona ilk elektron mesaj Samuel Morsenin elmi nailiyyətlərinin tarixi nəticələrini başa düşdüyünü sübut etdi.
The Washington Post- da bu yaxınlarda dərc olunmuş “Twitter və Facebook-dan əvvəl Morze əlifbası ar idi: Sosial medianın əsl ixtiraçısını xatırlamaq” adlı məqalə bugünkü “OMG” və “LOL” sözlərinin ilkin versiyaları ilə tamamlanan Morze əlifbasının tarixini və aktuallığını təfərrüatlandırır.
Rəqəmsal kommunikasiyanın kökləri dərin olsa da, bugünkü internet və sosial medianın müasir mənşəyi ilə bağlı ən müasir hesablar 1969-cu ildə Qabaqcıl Araşdırma Layihələri Agentliyinin Şəbəkəsinin – ARPANET-in yaranmasına işarə edir.
Birləşmiş Ştatların Müdafiə Nazirliyi tərəfindən yaradılan bu erkən rəqəmsal şəbəkə bir-biri ilə əlaqəli dörd universitetin alimlərinə proqram təminatı, aparat və digər məlumatları paylaşmağa imkan verdi.
1987-ci ildə bugünkü internetin birbaşa xəbərçisi Milli Elm Fondu NSFNET kimi tanınan daha möhkəm, ümummilli rəqəmsal şəbəkəni işə saldıqda meydana çıxdı . On il sonra, 1997-ci ildə ilk əsl sosial media platforması istifadəyə verildi.
Sosial saytların işə salınması
1980 və 90 -cı illərdə, Digital Trends texnologiya xəbər saytındakı “The History of Social Networking ” ə əsasən, internetin inkişafı CompuServe, America Online və Prodigy kimi onlayn kommunikasiya xidmətlərinin tətbiqinə imkan yaratdı. Onlar istifadəçiləri e-poçt, bülleten lövhəsi mesajları və real vaxt rejimində onlayn söhbət vasitəsilə rəqəmsal ünsiyyətlə tanış etdilər.
Bu, 1997-ci ildə qısa müddətli Six Degrees profil yükləmə xidmətindən başlayaraq ən erkən sosial media şəbəkələrinin yaranmasına səbəb oldu.
Bu xidməti 2001-ci ildə Friendster izlədi. Bu ibtidai platformalar milyonlarla istifadəçini cəlb etdi və e-poçt ünvanlarının qeydiyyatını və əsas onlayn şəbəkəni aktivləşdirdi.
Mənbə: online.maryville.edu
Tərcümə etdi: Nəzri Süleymanova
