Hindistan cəmiyyəti iyerarxik cəmiyyətdir. Hindistanın şimalında və ya cənubunda, hindu və ya müsəlman, şəhər və ya kənd, faktiki olaraq hər şey, insanlar və sosial qruplar müxtəlif vacib keyfiyyətlərə görə sıralanır. Hindistan siyasi demokratik ölkə olsa da gündəlik həyatda tam bərabərlik anlayışları nadir hallarda özünü göstərir.
Hindistan sosial həyatın, demək olar ki, hər bir sahəsində heyrətamiz müxtəliflik təklif edir. Cəmiyyət iyerarxiyası kasta qruplarında, fərdlər arasında, ailə və qohumluq qruplarında özünü göstərir. Kastalar ilk növbədə hinduizmlə əlaqələndirilir, lakin müsəlmanlar, hindular, xristianlar və digər dini icmalar arasında kasta tipli qruplar da mövcuddur. Əksər kəndlərdə və ya şəhərlərdə hər kəs yerli olaraq təmsil olunan hər bir kastanın nisbi reytinqini bilir və davranış daim bu biliklə formalaşır. Fərdlər də var-dövlət və güclərinə görə sıralanır. Məsələn, bəzi qüdrətli insanlar və ya “böyük kişilər” stullarda arxayın otururlar, “kiçik adamlar” isə yüksək statuslu bir adamla bərabər oturmağı düşünmədən ya ayaq üstə, ya da çömbələrək xahiş etmək üçün onlardan əvvəl gəlirlər. İyerarxiya ailələrdə və qohumluq qruplarında da mühüm rol oynayır, burada kişilər oxşar yaşda olan qadınlardan, yaşlı qohumlar isə kiçik qohumlardan üstündür. Rəsmi hörmət ailə üzvlərinə verilir. Məsələn, Hindistanın şimalında gəlin ərinə, bütün böyük qayınanalara və evin bütün qızlarına hörmət edir. Qardaşlar da yaş fərqlərini tanıyırlar, kiçik qardaşlar böyük qardaşlara adla deyil, hörmətli sözlərlə müraciət edirlər.
Ailə idealları:
Hindistan mədəni həyatının əsas mövzuları bir ailənin bağrında öyrənilir. Birgə ailə yüksək qiymətləndirilir, ideal olaraq birlikdə yaşayan, işləyən, yemək yeyən və ibadət edən bir neçə nəsildən ibarətdir. Belə ailələrə arvadları, uşaqları və subay qızları ilə birlikdə kişi nəsli ilə qohum olan kişilər daxildir. Arvad adətən ərinin qohumları ilə yaşayır, baxmayaraq ki, o, doğuşdan sonrakı ailəsi ilə mühüm əlaqələr saxlayır. Hindistanın sürətlə müasirləşməsində belə, ənənəvi müştərək ailə əksər hindular üçün həm ideal, həm də praktikada əsas sosial qüvvə olaraq qalır. Böyük ailələr, xüsusən də kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan hinduların üçdə ikisindən çoxu üçün çevik və müasir Hindistan həyatına yaxşı uyğunlaşırlar. Əksər kənd təsərrüfatı cəmiyyətlərində olduğu kimi, əməkdaşlıq edən qohumlar qarşılıqlı iqtisadi təhlükəsizliyi təmin etməyə kömək edir. Birgə ailə qohumluq əlaqələrinin iş və ya maddi yardım əldə etmək üçün çox vaxt vacib olduğu şəhərlərdə də yayılıb. Tatas, Birlas və Sarabhais kimi bir çox görkəmli ailələr böyük maliyyə imperiyalarına nəzarət etməkdə əməkdaşlıq etdikləri üçün birgə ailə quruluşlarını saxlayırlar. Birgə ailənin qədim idealı öz gücünü saxlayır, lakin bu gün faktiki yaşayış şəraiti çox müxtəlifdir. Bir çox hindlilər nüvə ailələrində yaşayırlar: bir cüt subay uşaqları ilə. Lakin faydalı qohumluq əlaqələrinin güclü şəbəkələrinə aiddir. Çox vaxt qohum qrupları qohumluq öhdəliklərinə asanlıqla cavab verərək qonşu kimi yaşayırlar. Genişləndikcə birgə ailələr adətən daha kiçik vahidlərə bölünür, onlar da tədricən yeni birgə ailələrə çevrilir və daimi dövrünü davam etdirirlər. Bu gün bəzi ailə üzvləri iş imkanlarından yararlanmaq üçün hərəkət edə bilər, adətən evə-daha böyük ailəyə pul göndərirlər.
Mənbə: asiasociety.org
Tərcümə etdi: Gülnisə Əfkari
