Filadelfiya Eksperimentinin sirri yarım əsrdən çoxdur ki, yaşayır. Bu müddət ərzində 1943-cü ildə baş verdiyi iddia edilən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus Eldric esminesinin kosmosdakı hərəkəti “şəhər əfsanəsinə” çevrilərək ağlasığmaz sayda mif əldə edə bildi. Bəs bu hekayənin real keçmişi varmı, yoxsa bütün bunlar əvvəldən axıra qədər şəhər hekayəsidir?
Əfsanə, astronom Morris Jessup ilə başladı. Bununla belə, bu adamın həqiqətən alim olub-olmadığı hələ də tam aydın deyil: yalnız dəqiq bilinən odur ki, Jessup avtomobil hissələri satıb və ufologiya ilə maraqlanıb. 1955-ci ildə "UFO-lar üçün iş" kitabını nəşr etdi. Bu, müəllifə şöhrət gətirmədi, lakin Jessupun həyatını kəskin şəkildə dəyişməsinin səbəblərindən biri oldu.
Nəşrdən qısa müddət əvvəl o, özünü təqaüdə çıxmış dənizçi Carlos Miguel Allende kimi təqdim edən bir adamdan məktub aldı. O, uçan boşqablardan sirli bir hadisədən bəhs edirdi. İddialara görə, 1943-cü ildə Amerika hökuməti Eldric esminesinin iştirakı ilə Filadelfiya Hərbi Dəniz Qüvvələri bazasında bir sıra təcrübələr aparıb. Çox güclü bir sahədə elektromaqnit dalğalarını sındırmaqla gəmi təkcə radara deyil, sadəcə olaraq gözə də görünməz olmalı idi. Eldridge (DE-173) esminesi 1943-cü ilin yayında istismara verilib. Gəminin uzunluğu 93 m, yerdəyişmə - 1260 ton idi. "Təcrübə" zamanı gəmidə 181 nəfərin olduğu güman edilir. 1944-cü il yanvarın 4-dən 1945-ci il mayın 9-dək gəmi Aralıq dənizində döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirib. 28 may 1945-ci ildə Yaponiya ilə müharibədə Amerika donanmasına dəstək vermək üçün Sakit Okeana yollandı. 1951-ci ildə gəmi Yunanıstan Hərbi Dəniz Qüvvələrinə verildi və adı dəyişdirildi. 1992-ci ildə esmines istismardan çıxarılıb, 1999-cu ildə isə utilizasiyaya verilib.
Allende deyib ki, sınaq başlayandan sonra esmines yaşılımtıl buludla örtülmüşdü və... gəmi gözdən itmişdir. Yalnız bir an sonra o, bütün komandası ilə yenidən “maddiləşdi”. Bütün bunları müəllif eyni bazada yerləşən gəmilərdən birinin göyərtəsində olarkən öz gözləri ilə görüb. O, eksperimentin rahat keçmədiyini də qeyd etdi: bir neçə dənizçi öldü, bəziləri isə dəli oldu.
Rəvayətə görə, həmin ilin oktyabrında təkrar təcrübə baş verdi. Onlar “qvineya donuzları” kimi başqa komandadan istifadə etmək qərarına gəliblər. Generatorlar işə salındıqdan sonra gəmi yenidən gözdən itdi - bəzən onun Norfolkdan 300 km aralıda müvəqqəti göründüyü deyilir - və sahə söndürüldükdən sonra ilkin yerinə qayıdıb.
Zahirən hər şey keçən dəfəki kimi görünürdü, amma indi sınaq böyük faciə ilə başa çatdı. “Köçürmə” zamanı gəmidə 181 nəfər var idi və onların demək olar ki, hamısı öldü və ya ən inanılmaz xəsarətlər aldı. Beləliklə, 27 dənizçi gəmi ilə sanki "birlikdə böyüdülər", sanki gəminin inşası zamanı divarla bağlandılar. 13 ekipaj üzvü yanıqlar və digər səbəblərdən dünyasını dəyişib. Hər kəsi şoka salan faciədən sonra ABŞ hökuməti layihə üzərində sonrakı işlərdən imtina etdi.
Bəs sübutunuz haradadır?
Karlos Alyendenin məktubunu ciddi qəbul etmək çətindir, çünki onun saysız-hesabsız səhvləri və uyğunsuzluğu var. Onun hekayəsi daha çox şüur axınına bənzəyir. Bu əfsanəyə həsr olunmuş kitablarda Alyendenin məktubu, demək olar ki, həmişə redaktə edilmiş şəkildə dərc olunurdu və onun hekayəsinə ən azı bir qədər aydınlıq gətirirdi.
Üstəlik, məktubun müəllifinin özünün real olduğuna və onun Morris Jessupun təxəyyülünün məhsulu olmadığına dair heç bir aydın dəlil yoxdur. Düzdür, onilliklər ərzində bu fenomenin minlərlə tədqiqatçısı bəzi sübutlar tapa bildi. Carlos Miguel Allende-nin arxasında müəyyən bir Karl Allenin gizləndiyi təxəllüs olduğuna inanılır. Allen əslində nəqliyyat gəmilərindən birində xidmət etdi və nəzəri olaraq Filadelfiya bazasında bəzi sınaqları görə bilərdi.
Ancaq bu, çox sonra olacaq. Və sonra Jessupun eyni "UFO-lar üçün Dava" kitabı çoxlu müxtəlif qeydlərlə Hərbi Dəniz Departamentinə poçtla gəldi. Ufoloqa kitab göstərildikdən sonra o, dəst-xətti tanıdığını bildirdi - haşiyələrdəki qeydlərin müəllifi Karlos Allendedən başqası deyildi. Bir müddət sorğu-sualdan sonra hərbçilər onu narahat etməyə başlayan müşahidə və qəribə telefon zənglərindən tez-tez şikayət etməyə başlasa da, istintaqını davam etdirən Morrisi sərbəst buraxdılar.
20 aprel 1959-cu ildə Jessup axtarışının ən son nəticələrini bölüşmək üçün dostlarından biri ilə görüşməli idi. Lakin görüş baş tutmayıb: rəsmi versiyaya görə, Jessup avtomobilində işlənmiş qazlardan boğularaq intihar edib. Yarılma aparılmadı və sonrakı həvəskarların heç biri ölüm elan edən həkimi tapa bilmədi. Ancaq Jessup-un intiharı bir neçə şübhə doğurdu: son illərdə iş və şəxsi həyatda uğursuzluqlar onu bir-birinin ardınca təqib etdi. “Şahidlərin” imanla bağlı şəhadətlərini götürsək belə, ikinci təcrübənin olub-olmaması, yoxsa yalnız birinin həyata keçirilib-keçirilməməsi qaranlıq qalır. Bu mövzuda bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, ilk təcrübə 20 iyul, ikinci təcrübə isə 28 oktyabr 1943-cü ildə aparılıb. Eyni zamanda, Karlos Allendenin məktubunda yalnız bir eksperimentdən danışılır, lakin nədənsə müəllif onun aparılması üçün müxtəlif tarixlər verir.
Eynşteyn və Tesla
Filadelfiya təcrübəsində Albert Eynşteynin özünün də əli olduğuna dair bir əfsanə var - dolayısı ilə, əlbəttə. Məsələ burasındadır ki, Allende məktubunda böyük alimin uzun illər üzərində çalışdığı Vahid Sahə Nəzəriyyəsinə istinad edir. Bu nəzəriyyə hələ yaradılmasa da, bu, mistisizm həvəskarlarını narahat etmir: onların fikrincə, Eynşteyn kəşfin ləyaqətsiz əllərə keçəcəyindən qorxaraq, kağızlarını özü məhv edə bilərdi.
Bununla belə, Eynşteynin bu hekayədə iştirakı ilə bağlı iddialarda bəzi həqiqətlər var. Bəzi sənədlərə əsasən, parlaq fizik əslində 1943-1944-cü illərdə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə əməkdaşlıq edib, baxmayaraq ki, onun Filadelfiya təcrübəsində heç bir şəkildə iştirak etdiyinə dair heç bir sübut yoxdur.
Adı tez-tez itmiş esmineslə bağlı olan digər böyük fizik Nikola Tesladır. Eldricdə xidmət etdiyini iddia edən Alfred Bilek, Teslanın təcrübənin təşkilinə şəxsən nəzarət etdiyini iddia edir, baxmayaraq ki, o, təcrübənin həyata keçirilməsini görmədi. Əlbəttə ki, sui-qəsd nəzəriyyəçiləri bu hadisələri əlaqələndirməyi çox sevirlər, yaşlı bir dahinin ölümünə xüsusi konspirativ məna verirlər. Ehtimal olunur ki, Karl Allen 1943-cü ildə Filadelfiyadakı bazada Eldric esminesinin yanında yerləşən Endryu Furset gəmisində dənizçi kimi xidmət etmiş Karlos Allende adı altında gizlənirdi. Allen - Allende psixi pozğunluqdan əziyyət çəkirdi və təkcə Jessupa deyil, bir çox başqa ufoloqlara da məktublar göndərirdi.
"Eldric"bu gün
Mövzuya marağın yeni dalğasına 1984-cü ildə çıxan "Filadelfiya Təcrübəsi" filmi səbəb oldu. Məhz buna baxandan sonra Eldricin ekipaj üzvlərindən biri Alfred Bilek qəfildən yaddaşını bərpa etdi. Çoxsaylı müsahibələr və mətbuat konfransları zamanı hekayəyə getdikcə daha çox yeniliklər əlavə etdi. O, eksperiment zamanı esminesin təkcə kosmosda deyil, həm də zamanla hərəkət etdiyini və qısa müddət ərzində 1983-cü ildə Montauk bazasında dayandığını, daha sonra yenidən Filadelfiyaya köçdüyünü bildirdi. Alfred Bilekin başqa bir hekayəsində hətta yadplanetlilər də iştirak edirdilər... Bu gün belə dəlillərin çoxu toplanıb, necə ki, o “qeyri-insani təcrübə”nin çoxlu şahidləri olub.
Uzun illər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri komandanlığı Filadelfiya təcrübəsi ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib. Lakin 1990-cı illərdə ictimai təzyiq altında ordu bütün i-ləri nöqtələməyə qərar verdi. Eldridge dağıdıcısının jurnalındakı bütün qeydlər ictimaiyyətə açıqlandı, bu, əlbəttə ki, Allende-nin hekayəsini tamamilə təkzib etdi. Bunu demək kifayətdir ki, gəmi... heç vaxt Filadelfiyada olmayıb.
Lakin əfsanə qətiyyətli oldu və bu addım ona yalnız ikinci bir doğuş verdi: sui-qəsd nəzəriyyələrinin tərəfdarları hərbçiləri saxtalaşdırmaqda günahlandırdılar və real qeydlər axtarmağa başladılar.
1999-cu ildə hər kəsi birdəfəlik inandırmalı olan bir hadisə baş verdi: 1943-cü ildə Eldricdə xidmət edən sağ qalan bütün dənizçilər toplandı. Gəminin kapitanı, 84 yaşlı Bill Van Allen də daxil olmaqla, onların on beşi var idi. Onların hamısı yekdilliklə ictimaiyyəti əmin etdilər ki, heç kim komanda ilə heç bir təcrübə aparmayıb və Allende-nin sübutu saxtakarlıqdır. Komanda üzvlərindən heç kim Alfred Bileki tanımırdı. Keçmiş dənizçi, 74 yaşlı Ed Wise, şayiələri qısa və aydın şəkildə şərh etdi: "Düşünürəm ki, kimsə narkotik qəbul edərkən bunu etdi".
Həqiqətən nə baş verdi?
Tamamilə mümkündür ki, təcrübələr əslində Filadelfiya bazasında aparılıb, lakin onların teleportasiya ilə heç bir əlaqəsi yox idi. Həmin illərdə mühəndislər böyük təhlükə yaradan maqnit dəniz minalarına qarşı immunitet yaratmaq üçün gəminin maqnit sahəsini azaltmaqla “demaqnitləşmə” imkanlarını fəal şəkildə öyrənirdilər. Bunu etmək üçün gəminin yan tərəfi elektrik naqilləri ilə bükülmüş və onlara cərəyan verilmişdir - təşəbbüsü olmayan bir insan üçün bu, əlbəttə ki, çox qəribə görünə bilər.
Bununla belə, adətən müzakirə olunmayan başqa bir versiya var. Axı unutmaq lazım deyil ki, 1950-ci illərdə ABŞ və SSRİ silahlanma yarışına çəkilmişdi. Filadelfiya təcrübəsi isə sovet rəhbərliyinə yanlış məlumat vermək cəhdi ola bilərdi. Bu hekayənin SSRİ alimlərini nə qədər inandıra biləcəyini söyləmək çətindir, lakin bu, öz Amerika ictimaiyyəti arasında heyrətamiz bir uğur idi. Bir çox yazıçı və ssenaristlər Filadelfiya Təcrübəsi əfsanəsindən ilham almışdır. Bu hadisələrə həsr olunmuş ilk film 1984-cü ildə, filmin davamı isə 1993-cü ildə çəkilmişdir. Bu mövzuya toxunan ən son film 2012-ci ildə çəkilib. Bundan əlavə, bir çox elmi fantastika hekayələri eksperimentə həsr edilmişdir.
Mənbə: Nakedscience.ru
Tərcümə etdi: Leyla Əliyeva
