NASA Marsda Perseverance roverin topladığı nümunələrdə Qırmızı Planetdə həyat üçün “indiyə qədər ən güclü dəlil” ola biləcək göstərici aşkar etdiyini bildirib. Bu kəşf Marsda həyat məsələsinə dair uzun müddət davam edən müzakirələrə yeni bir mərhələ əlavə edir.
Əzmkarlığın tapıntısı: Safir Kanyonu və Çeyava şəlaləsi
“NASA”nın açıqlamasında Jezero kraterindən götürülən Sapphire Canyon qaya nümunəsinə diqqət çəkilib. Bu nümunə daha əvvəl öyrənilən Çeyava şəlaləsi qayası ilə birlikdə, Yerdə mikrob həyatı ilə əlaqəsi olan azaldılmış dəmir və kükürd mineralları saxlayır.
Alimlərin sözlərinə görə, bu minerallar Yerdə əsasən mikrobların enerji istehsalı prosesində yaranır.
“Marsda gördüyümüz ən güclü həyat əlaməti”
NASA administratoru Şon Daffi mətbuat konfransında deyib: “Bu tapıntı Marsda həyat üçün gördüyümüz ən bariz dəlil ola bilər”. Kvinslend Texnologiya Universitetindən astrobioloq Devid Flanneri isə qeyd edib: “Yer üzündə qayalarda belə izlər çox vaxt yeraltı mikrobların daşlaşmış qalıqları ilə bağlı olur”.
Bəbir izləri və xaşxaş toxumlarına bənzər strukturlar
Bəbir ləkələrinə və xaşxaş toxumlarına oxşar formalar daha əvvəl Perseverance tərəfindən araşdırılan Cheyava şəlaləsi qayasında müşahidə edilib. Yer üzündə bu cür izlər adətən mikrobların yaratdığı kimyəvi reaksiyaların nəticəsi hesab olunur. NASA bildirib ki, Sapphire Canyon nümunəsində də oxşar işarələr qeydə alınıb.
Həyatın qəti sübutu sayılırmı?
Tapıntılar çox maraqlıdır, lakin tədqiqatçılar hələ də ehtiyatla yanaşırlar. Bu izlər mikrob mənşəli ola bilər, eyni zamanda yüksək temperaturda geoloji proseslərdən də yarana bilər.
Texas A&M Universitetindən astrobioloq Dr. Michael Tice qeyd edib: “Biz Marsda erkən həyat kimi izahı asan, lakin yalnız geoloji proseslərlə izahı çətin olan nümunələr görürük”.
“NASA”nın növbəti planı: nümunələr Yerə qayıdacaqmı?
Sapphire Canyon Perseverance roverin topladığı 25-ci nümunədir. Hazırda bu nümunələr yalnız Marsda analiz edilir. NASA gələcəkdə Mars Nümunələrinin Qaytarılması (MSR) Proqramı vasitəsilə onları Yerə gətirməyi hədəfləyir. Lakin büdcə məhdudiyyətlərinə görə proqram qeyri-müəyyən vəziyyətdədir.
Elmi ictimaiyyətə böyük təsir
“Nature” jurnalında dərc edilən araşdırmanın müəllifi Joel Hurowitz bildirib: “Bu kəşf Marsda həyat ehtimalının ən güclü sübutlarından biridir”. Onun sözlərinə görə, Sapphire Canyon qayası 2021-ci ildən bəri Perseverance tərəfindən toplanan nümunələr arasında “ən maraqlı astrobioloji tapıntıdır”.
Mars araşdırmalarında yeni dövr
“NASA”nın açıqlaması yalnız elm dünyasında deyil, geniş ictimaiyyətdə də maraq oyadıb. Kosmos həvəskarları, toplanan nümunələrdə həqiqətən bioloji izlərin olub-olmadığını öyrənmək üçün “NASA”nın növbəti addımlarını səbirsizliklə gözləyirlər.
Mənbə: Fikrimucit
Tərcümə etdi: Səidə Əsədli
