Bir vaxtlar uşaqların və ailələrin mədəni istirahət məkanı olan kukla teatrları bu gün əvvəlki şöhrətini itirməkdədir. Zamanla texnologiyanın üstünlük qazanması, rəqəmsal əyləncə vasitələrinin artması və proqramlaşdırılmış uşaq kontentlərinin yayılması kukla teatrlarına marağı azaldıb. Mövzuya dair rəsmi statistika da bu sənət sahəsinin tənəzzül yaşadığını sübut edir.
Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı 1931-ci ildən fəaliyyət göstərir və ölkənin ən qədim uşaq teatrlarından biri hesab olunur. Lakin bu gün teatrın tamaşaçı auditoriyası əvvəlki illərlə müqayisədə kəskin şəkildə azalıb.
Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il üzrə mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə bağlı yaydığı məlumata görə, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 28 teatr arasında kukla teatrlarının illik tamaşa sayı cəmi 4.1%-i təşkil edib. Bu, ümumi teatr sektoru üzrə ən aşağı göstəricilərdən biridir.
Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının illik tamaşaçı sayı da diqqətçəkicidir. 2010-cu ildə teatrın tamaşaçı sayı 36 min nəfər idisə, 2023-cü ildə bu rəqəm cəmi 13 minə düşüb.
Mütəxəssislər kukla teatrlarının bu tənəzzülünü bir neçə amillə izah edirlər:
• Rəqəmsal cizgi filmlərinin üstünlüyü;
• Teatrların repertuarının yenilənməməsi;
• Regionlarda kukla teatrlarının olmaması və ya fəaliyyət göstərməməsi.
Hazırda yalnız Bakı, Gəncə və Lənkəran şəhərlərində daimi fəaliyyət göstərən kukla teatrları mövcuddur. Əhalinin 70%-dən çoxunun yaşadığı digər şəhər və rayonlarda isə belə teatrlar ümumiyyətlə fəaliyyət göstərmir. Bu da region uşaqları üçün kukla teatrlarını əlçatmaz edir.
Kukla teatrının yalnız əyləncə deyil, həm də pedaqoji funksiya daşıdığı nəzərə alınarsa, bu sənətin zəifləməsi mədəniyyətlə yanaşı, maarifçilik baxımından da ciddi boşluq yaradır.
Kukla teatrları uzun illər uşaqların ilk sənət təmas nöqtəsi, ilk səhnə təcrübəsi olub. Lakin müasir dövrdə bu mədəni sahəyə yetərli diqqət göstərilmədiyi üçün teatrlar yaddan çıxır. Statistika göstərir ki, bu sənət növü tədricən yalnız tarix kitablarında qalmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Əgər dövlət və cəmiyyət tərəfindən dəstək göstərilməzsə, kukla teatrları gələcək nəsillər üçün əlçatan sənət nümunəsi olmayacaq.
Hazırladı: Gülay Bədirli
