"İncəsənətin inciləri" rubrikası “Sidonia von Bork” əsərini təqdim edir.
Edward Burne-Jones-un "Sidonia von Bork" adlı bu əsəri Pre-Rafaelit hərəkatının erkən və ən təsirli işlərindən biri olmaqla yanaşı, həm də onun narahat, qotik və simvolik atmosferə olan marağını mükəmməl şəkildə əks etdirir. Rəsm Wilhelm Meinholdun məşhur Alman qotik romanı “Sidonia the Sorceress” əsasında yaradılıb. Bu roman XVI əsrdə yaşayıb, sehrbazlıqda ittiham edilərək edam olunmuş Sidonia von Borkun hekayəsini nəql edir. Burne-Jones-un rəsmi isə bu faciəli obrazın zərif və eyni zamanda, təhlükəli ruhunu canlandırır.
Əsərin mərkəzində Sidonia təsvir olunub, o, başını yana əyib, dərin düşüncəyə dalmış şəkildə görünür. Onun sarı-qəhvəyi saçları incə mirvari torla örtülüb, paltarının üstü isə qara dolanmış zəncirlər və düyünləri xatırladan mürəkkəb naxışlarla bəzədilib. Bu naxışlar qadının xarakterindəki qaranlıq, dolaşıq, mistik enerjini simvolizə edir. Onun arxasında qaranlıq fonda iki qadın fiquru görünür: biri dua edən kimi, digəri isə arxa otaqda bir kişi ilə yaxınlıqda dayanıb, bu detal Sidonianın çevrəsindəki dramatik münasibətləri və yalanlarla örülmüş həyatını simvollaşdırır.
Burne-Jones burada yalnız bir portret çəkmir, o, qadın psixologiyasını və onun daxili aləmini vizual şəkildə nümayiş etdirir. Sidonia həm cazibədar, həm də təhlükəlidir. Onun baxışları və duruşu insanı bir tərəfdən valeh edir, digər tərəfdən isə ehtiyatlandırır. Bu ziddiyyətli təəssürat əsərin sirli və hipnotik təsir gücünü artırır.
Rəsmə hakim olan dərin mavi və qara tonlar zamanın və məkanın sərhədlərini silərək tamaşaçını qəribə, sehrli bir dünyaya aparır. Qəhvəyi və qızılı tonlar isə Sidonianın paltarına və saçlarına zərif bir parlaqlıq qatır, onu sanki bir ikona çevirir.
Sidonia burada təkcə bir tarixi şəxsiyyət deyil, o, qadınların tarix boyunca üzləşdiyi günahlandırma, qorxu və ehtirasların bir simvoludur. Burne-Jones-un onu bu cür təqdim etməsi həm qadın gücünün, həm də onunla bağlı cəmiyyətin qorxularının vizual təzahürüdür.
“Sidonia von Bork” əsəri təkcə estetik baxımdan deyil, həm də psixoloji və mədəni cəhətdən zəngin və düşündürücüdür. O, Burne-Jones-un fantaziya, tarix və simvolizmə olan marağını birləşdirərək Pre-Rafaelit sənətinin nə qədər güclü emosional və intellektual dərinliyə malik olduğunu sübut edir.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
