"İncəsənətin inciləri" rubrikası "Məsih valideynlərinin evində" əsərini təqdim edir.
John Everett Millaisin bu məşhur əsəri Viktoriya dövrü İngiltərəsində həm bədii, həm də ictimai rezonansa səbəb olmuş nadir rəsmlərdəndir. İlk baxışda sadə bir ailə səhnəsini əks etdirən bu tablo əslində Pre-Rafaelit qardaşlığının ideyalarını özündə dərin şəkildə ehtiva edir: dini mövzulara insani, gündəlik yanaşma, realizm və simvolizm vəhdəti.
Rəsm səhnəsi Müqəddəs Məryəm və İosifin kiçik emalatxanasında baş verir. Gənc İsa əlinə batan mismardan qanayır. Anası Məryəm qayğı və həyəcan içində onun yarasına baxır. İosif yaşlı bir dülgər kimi təlaşla nə baş verdiyini müşahidə edir. Ətrafda bacısı kimi təqdim olunan bir qız, nənəsi Anna və Müqəddəs Yohanna da görünür. Bu səhnə Bibliya epizodu deyil, İsanın uşaqlığının təsəvvür edilən, lakin dərin mənalar daşıyan bir məqamıdır.
Millais bu əsərdə dini obrazları idealizə olunmuş müqəddəslər kimi deyil, adi işçilər, kasıb ailə üzvləri kimi təqdim edir. Bu, dövrün dini sənət standartlarına zidd gedir və bir çox konservativ tənqidçilər tərəfindən sərt şəkildə tənqid olunub. Ən sərt reaksiyalardan biri məşhur yazıçı Çarlz Dikkensdən gəlib - o, İsanı “xəstə uşaq”, Məryəmi isə “sıravi işçi qadın” kimi təsvir etdiyinə görə Millais-i qınayıb.
Əsərdəki simvolizmlər isə son dərəcə incə düşünülüb:
İsanın əlindən gələn qan onun sonrakı çarmıxa çəkilməsinə işarədir. İosifin emalatxanası İsanın həm atalıqla, həm də qurbanlıqla bağlı taleyini ehtiva edir. Ağ qoyunlar arxa fonda görünür, bunlar İsanın "Tanrının Qoyunu" olaraq simvolik rolunu daşıyır. Döşəmədəki qarmaqarışıq taxta hissələri xaç formasına bənzəyir. Nənə Anna isə qədim biliklərin və keçmişin simvoludur - o, gələcəklə bu günü birləşdirən nəsil halqasıdır.
Millais bu tablo üçün hər bir detala qeyri-adi dəqiqliklə yanaşıb. Rəssam Londondakı real dülgərlik emalatxanasında müşahidələr apararaq kompozisiyanı hazırlayıb, modelləri isə tanıdığı insanlardan seçib. Bu da rəsmin realizmini daha da gücləndirmişdir.
“Məsih valideynlərinin evində” əsəri təkcə dini mövzuya yanaşmada yeni bir mərhələ deyil, həm də Pre-Rafaelit hərəkatının cəsarətli və yenilikçi ruhunun simvoludur. Millais burada müqəddəs ailənin həyatını idealizədən çıxarıb, onu insaniləşdirərək tamaşaçıya daha yaxın edir və məhz bu səbəbdən əsər bədii dəyəri ilə yanaşı, tarixi və fəlsəfi baxımdan da əhəmiyyətli qalır.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
