"İncəsənətin inciləri" rubrikası "Xilasetmə" əsərini təqdim edir.
John Everettin “Xilasetmə” (“The Rescue”, 1855) əsəri Viktorian dövrünün sosial və emosional təbəqələrini ustalıqla əks etdirən nüfuzlu işlərindən biridir. Bu əsər yanğından xilas edilmiş uşaqlar və onları qarşılayan ananın təsviri üzərindən qəhrəmanlıq, ana sevgisi və insanlığın mənəvi gücünü dərindən hiss etdirir.
Rəsm əsasən dörd fiqur üzərində qurulub: alovun içindən çıxmış üç uşaq və onları qucağında tutan yanğınsöndürən. Fon isə dramatik şəkildə narıncı və qırmızı işıqla, alovun yaratdığı gərgin atmosferlə boyanıb. Ön planda isə uşaqların anası onları qorxu və təşəkkür dolu baxışlarla qarşılayır. Onun diz çökməsi, əllərini uzatması və üzündəki mimika tamaşaçını dərhal emosional bir bağa çəkir.
Millais bu əsərdə qəhrəmanlığı idealizə etmir. O, adi bir insanın fövqəladə vəziyyətdə göstərdiyi insani fədakarlığı təsvir edir. Yanğınsöndürən nə mistik bir qəhrəmandır, nə də xüsusi gücə sahib biridir, o sadəcə həyat qurtaran bir insan obrazıdır. Lakin məhz bu sadəlik səhnəyə daha real, daha təsiredici bir güc verir. Qadının göz yaşları, uşaqların qorxmuş, amma güvən içində xilaskara sarılması sənətdə həyat və ölüm arasında olan incə xətləri göstərir.
Əsərin işıqlandırması xüsusi diqqətə layiqdir. Millais burada işıqla emosiyanı idarə edir. Arxa fonun alovlu parıltısı faciəni xatırladırkən, ön plandakı yumşaq işıq uşaqların və ananın ətrafını nurla bəzəyir. Bu, bir növ “ümidin işığı” kimi şərh oluna bilər. Qaranlıqla aydınlığın kontrastı yalnız vizual deyil, eyni zamanda, mənəvi bir mübarizəni əks etdirir.
Rəssamın “Xilasetmə” əsəri yalnız texniki baxımdan deyil, məzmun və emosional qatlara görə də güclü bir əsərdir. Bu rəsmdə heç bir söz yoxdur, lakin hər baxış, hər jest bir hekayə danışır. Rəssam bizə göstərir ki, bəzən insanlığın ən dəyərli keyfiyyətləri ən sadə anlarda, səssiz qəhrəmanlıqda gizlənir. Əsər zamanla məhdudlaşmayan bir mövzunu, qorumaq, sevmək və fədakarlıq göstərmək kimi universal dəyərləri uğurla daşıyır.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
