"İncəsənətin inciləri" rubrikası "God Speed" əsərini təqdim edir.
Tarixin romantik sükutunda, qılıncların səsi ilə ürəklərin döyündüyü bir dövrdə cəngavər səfərlərinə çıxar, arxada qalan isə qadınların səssiz duaları, göz yaşları hopmuş yaylıqları olardı. Məhz bu tarixi anı XIX əsrin böyük İngilis rəssamı Edmund Blair Leighton ölməzləşdirib. Onun 1900-cu ildə yaratdığı şah əsəri “God Speed” nəinki bir sənət əsəri, həm də sədaqətin və sevginin simvolu hesab olunur.
“God Speed” (Tanrı yolunu açıq etsin) ifadəsi cəngavərlik dövrünün dua dolu vida sözüdür. Edmund Blair Leighton bu ifadəni fırçası ilə bir səhnəyə çevirərək zamanın donmuş anlarını canlandırır. Bu dövrün estetikası və yüksək dəyərləri əsərdə öz aydın təcəssümünü tapır. Bu, bir dövrün idealizasiyasıdır - sevgi və şərəfin vəhdəti, kişi və qadın arasındakı səssiz, lakin dərin hisslərin təcəssümü.
Əsərdə zirehli bir cəngavər döyüşə getmək üçün atına minib, qaladan çıxmaq üzrədir. Onun qarşısında, pilləkənin başında dayanmış zərif bir qadın var. Uzun qızılı saçlı, məsum baxışlı bu xanım vida üçün əyilmiş halda onun qoluna qırmızı bir şal bağlayır. Bu səssiz an minlərlə duyğunu birləşdirir: ayrılıq, ümid, qorxu və sevgi. Şal yalnız bir parça deyil, o, bir ürəyin yadigarı, bir vəfanın nişanəsi, bir dua dolu simvoldur.
Ətrafdakı gotik memarlıq, güllərlə bəzənmiş daş divarlar, bayraqlar və kölgədə qalan əsgərlər səhnəyə epik bir atmosfer qatır. Pilləkənin başındakı qanadlı daş heykəl sanki səhnəyə mühafizəçi təyin olunmuş mifik bir varlıqdır. Rənglərin və işığın oyunu baxanın gözündə səhnəni sanki canlı bir teatr tamaşasına çevirir.
Bu tablo yalnız tarixi bir səhnə deyil, o, insan duyğularının əbədiliyini göstərən bir güzgüdür. Qadının baxışı sanki "geri dön" demək istəsə də, dodaqları susur. Çünki bu, bir cəngavərin şərəf və vəzifə yoludur. Lakin qadının verdiyi şal onunla birgə qoruyucu dua kimi, sədaqətin şahidi kimi gedəcək.
Buradakı kişi və qadın obrazları Viktoriya dövrünün ideallaşdırılmış rollarını əks etdirir. Cəngavər qoruyucu və fədakar, qadın isə ilhamverici və sədaqətlidir. Leighton bu iki obrazla insanlığın ən nəcib dəyərlərini səhnəyə daşıyır.
“God Speed” bir fırça toxunuşu ilə tarixə çevrilmiş sevgi məktubu kimidir. Leighton bizə təkcə bir əsər deyil, bir duyğu bəxş edir. Bu tabloya baxarkən sanki özümüzü cəngavərin yerində hiss edirik, getmək məcburiyyətində olduğumuz, amma dönmək istədiyimiz yolları xatırlayırıq. Ya da bəlkə də, pilləkənin başında birini yola salarkən dua edən qadının yerindəyik.
Və beləcə, bir baxışda vidalaşan iki ürək zamanın yaddaşında əbədi bir səhnəyə çevrilir.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
