"İncəsənətin inciləri" rubrikası "Yuxu" əsərini təqdim edir.
Fransız simvolist rəssam Pierre Puvis de Chavannesin 1883-cü ildə yaratdığı “Yuxu” (fransızca: Le Rêve) əsəri sakitliyin və xəyalın təsir gücünü incəliklə əks etdirən möhtəşəm bir rəsm tablosudur. Bu əsər insanın arzu, ümid və daxili aləminin vizual təcəssümüdür.
Rəsm gecə səmasında baş verir. Sol tərəfdə yerdə uzanmış, yorğun və çarəsiz görünən bir oğlan fiquru görürük. Üz ifadəsi dərin kədəri və eyni zamanda, bir növ sakit razılığı əks etdirir. Onun yuxusunu isə göydə uçan üç qadın fiquru bəzəyir: ağ libaslı, şəffaf və yüngül. Bu qadınlar elə bil ki, yuxudan gəlmiş mələklərdir və arzu dolu dünyaları təmsil edirlər.
Əsərin sağ tərəfindəki bu qadın fiqurları simvolist təsvirin əsas daşıyıcılarıdır. Onlardan biri gəncin üzərinə çiçəklər səpir, digəri əlində mücərrəd bir çələng tutur, üçüncüsü isə səssizcə onun ardınca gəlir və ulduz kimi parlayan zərrəciklər saçır. Bu qadınlar ümid, ilham və xəyalların obrazlarıdır. Onlar yuxu aləmindəki nemətləri, mənəvi zənginliyi və ruhun təmizliyini təmsil edir.
Tablonun rəng palitrası təmkinli və sakit tonlarla işlənib. Gecə səmasının mavisi, ay işığının zərif tonu və ağ libaslı qadın fiqurları əsərə mistik bir aura bəxş edir. Rəssam işıq və kölgə kontrastını ustalıqla istifadə edərək gerçəklik və xəyal arasındakı sərhədi silir. Bu, tamaşaçıda həm sakitlik, həm də nostalji hissi yaradır.
“Yuxu” əsəri insanın maddi yoxsulluğu və mənəvi zənginliyi arasındakı kontrastı təqdim edir. Yerə uzanmış, həyatın sərt reallığı ilə üz-üzə qalan gəncin yuxusuna daxil olan mələklər göstərir ki, ümidlər və arzular insana ən qaranlıq anlarda belə yol göstərir. Yuxu burada sadəcə yatmaq deyil, həm də xilas yolu, ruhi sığınacaq, arzuların gizli məkanıdır.
Pierre Puvis de Chavannes simvolizm cərəyanının qabaqcıllarından biri kimi, bu əsərdə həm forma, həm də məzmun baxımından simvolist sənətin əsas prinsiplərini qoruyur. “Yuxu” əsəri həyatın sərt reallığını yumşaq bir xəyal aləmi ilə əvəzləyir və insanın ruhunda dərin izlər buraxır.
"Yuxu”, həm də həyatla xəyal arasındakı görünməz körpünü quran poetik bir nağıldır. Pierre Puvis de Chavannes bu əsəri ilə bizi yuxuların və arzuların sehrli dünyasına aparır, xatırladır ki, bəzən insanın ən böyük sərvəti onun içində yaşatdığı xəyallardır.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
