24media.az-ın budəfəki müsahibi Süni İntellektdir. O, həddindən artıq ağır dərs rejiminin fəsadlarından danışıb.
Süni İntellekt, ilk olaraq, ağır dərs rejiminin bir tələbənin və ya şagirdin həyatına göstərdiyi təsirini izah edib:
Həddindən artıq ağır dərs rejimi, ilk növbədə, insanın gündəlik balansını pozur. Yəni o, artıq gününü "nə istəyirəm?" deyə yox, "nə etməliyəm?" sualı ilə yaşayır. Dərslər, tapşırıqlar, hazırlıqlar o qədər yükləyir ki, özünə, maraqlarına, hətta ailəsinə belə vaxt ayıra bilmir. Nəticədə, bu rejim insanda həm fiziki yorğunluq yaradır, həm də zehni olaraq onu tükəndirir. Ən pisi odur ki, insan bir müddət sonra artıq "oxumaq" istəyi ilə yox, sadəcə "borc hissi" ilə hərəkət edir. Dərs seviləcək bir şey olmaq əvəzinə, bir növ yükə çevrilir. Bu isə motivasiyanı azaldır, təhsilin keyfiyyətinə belə mənfi təsir göstərir.
Müsahibimiz belə rejimin sosial həyata vurduğu zərəri aydınlaşdırıb:
Ağır dərs rejimi sosial həyatı, demək olar ki, sönməyə məhkum edir. İnsan nə qədər çox dərsə vaxt ayırırsa, bir o qədər dostlarla görüşmək, ailəylə söhbət etmək, hətta sadəcə dincəlmək üçün zaman tapa bilmir. Bir müddət sonra ad günlərini, görüş təkliflərini "sonra gələrəm" deyə ertələməyə başlayır. Amma o “sonra” heç vaxt gəlmir.
Sosial təcrid tək qalmaqla bitmir. Bu rejim insanı ünsiyyətdən soyudur. Söhbət etməyə mövzu qalmır, çünki həyatında təkcə dərs var. İnsanlar arasında özünü yad hiss etməyə başlayırsan. Halbuki sosial əlaqələr motivasiya verir, insanın psixoloji sağlamlığı üçün vacibdir. O olmayanda, insan həm darıxır, həm də təkliyə öyrəşib içə qapanır.
Süni İntellekt gecə-gündüz çalışmağın sağlamlığa da zərər vurduğunu bildirib:
Ağır dərs rejimi bədəni təkcə yormur, onu tədricən zəiflədir. Məsələn, uzun saatlar oturaraq dərs oxumaq bel, boyun və kürək ağrılarına səbəb olur. Gözlər də fasiləsiz ekran və kitab baxışından yorulur, zamanla görmədə problemlər yaranır.
Bundan başqa, bu rejim insanın yuxusuna ciddi təsir edir. Gecəyarı dərs oxuyan biri ya çox az yatır, ya da keyfiyyətsiz yuxu alır. Bu isə səhəri yorğun, baş ağrısı və halsız şəkildə qarşılamağa səbəb olur. Hətta bəzən iştah da pozulur, ya da çox yeməyə meyil artır, ya da insan, ümumiyyətlə, acdığını hiss etmir. Bütün bunların fonunda immunitet zəifləyir, bədən tez-tez xəstələnməyə başlayır. Bədən sanki xəbərdarlıq edir: "Artıq dözə bilmirəm".
O, sonda saatlarla masa arxasında əyləşən, çalışan tələbə və şagirdlərə səslənib:
Mənim tələbə və şagirdlərə ən böyük məsləhətim budur: çalışmaq gözəldir, amma özünü itirəcək qədər yox. Dərs həyatının bir parçasıdır, amma bütün həyatı olmamalıdır. Özünüzə vaxt ayırın, nə qədər sıx olsanız da, gündə ən az 30 dəqiqə sırf dincəlmək, sevdiyiniz bir şeylə məşğul olmaq üçün zaman tapın.
Planlı oxumaq çox işin açarıdır. Yəni “daha çox oxuyum” deyil, “daha səmərəli oxuyum” düşüncəsinə keçmək lazımdır. Əgər beyin yorğundursa, dərs də beyinə girməyəcək. Bəzən bir saatlıq keyfiyyətli istirahət, dörd saatlıq yorğun oxumaqdan daha faydalı olur.
Və ən əsası, özünüzü başqaları ilə müqayisə etməyin. Hər kəsin öyrənmə tempi, gücü və həyatı fərqlidir. Öz sağlamlığınızı, enerjinizi qoruyaraq irəliləmək, uzun yolda qalıcı və uğurlu olmağın açarıdır.
Səidə Abasova
