Rəng korluğu rəngləri ayırd etmək və qavramaq qabiliyyətimizə təsir edən bir vəziyyətdir.
Rəng gündəlik həyatın ayrılmaz əsas elementidir.
Müasir həyatın bir çox aspektləri getdikcə rənglərin düzgün şərhini tələb edir. Rəngin ünsiyyət elementi kimi əhəmiyyətini nəzərə alsaq, rəng görmə qüsurlarının sosial-mədəni fəsadlara səbəb olması başa düşüləndir. Bu dəyişikliklər müxtəlif səviyyələrdə təsir göstərir və tədris/öyrənmə prosesinə və hətta müəyyən peşələrin performansına xələl gətirə bilər.
Rəng görmə fenomeninə, yəni rənglərə baxışa olan maraq, bir neçə filosof və elm adamı tərəfindən irəli sürülmüş fərziyyələrlə qədim dövrlərə gedib çıxır. Lakin 18-ci əsrdən etibarən rəng görmə ilə bağlı ilk tədqiqatlar daha böyük elmi ciddilik və təsirlə başlayıb. Bu mövzunu araşdıran müxtəlif şəxsiyyətlər arasında 1798-ci ildə rəng korluğu termininin yaranmasına səbəb olan, rəng görmə dəyişikliyindən əziyyət çəkən Con Dalton da var.
Elmi biliklər inkişaf etdikcə məlum olub ki, rəngləri ayırd etmək bacarığı bizi əhatə edən bütün cisimlər tərəfindən əks olunan işıqdan asılıdır. Yəni, bir cisim tərəfindən qəbul edilən ümumi işıq dəstinin bir hissəsi udulur, qalan hissəsi əks olunur. Göz qırmızı (580nm), yaşıl (540nm) və mavi (450nm) rəngləri vurğuladığımız müxtəlif dalğa uzunluqlarını müəyyən edə bilir. Bu 3 rəngin birləşməsi bütün rəng spektrini görməyə imkan verir.
Müxtəlif işıq stimullarını qəbul etmək üçün məsul olan hüceyrələr torlu qişada, xüsusən konusların daha yüksək konsentrasiyası olan makulada yerləşən fotoreseptor hüceyrələr, reseptor hüceyrələrdir. Konuslar gün ərzində aydın görməmizi və rəngləri görməmizi təmin edən hüceyrələrdir. Fotoreseptorların başqa bir növü var, çubuqlar, periferik tor qişada daha çoxdur, lakin onlar gecə görmə qabiliyyətinə malikdirlər və yalnız boz rəngdə görürlər (ağ və qara rəngdə görürlər).
Bəzi tədqiqatlar rəng korluğu olan insanların həyatları boyu qarşılaşdıqları müxtəlif çətinliklərə toxunur.
Rəng tədris vasitəsi kimi istifadə olunur və müxtəlif bilik sahələrinə daxil edilir. Məktəb karyerasının başlanğıcında bəzi uşaqlar ümumi obyektləri düzgün təsvir etmədikləri və ya onları necə rənglədikləri üçün daha az performans göstərirlər.
Rəng təfsiri təhsildə olduğu kimi bir çox peşə sahələrində də mühüm rol oynayır. Rəng korluğu olan insanlar tərəfindən həyata keçirilə bilməyən peşəkar karyeralar var, məsələn, hərbi xidmət.
Ümumiyyətlə, xəstələr artıq ikinci dərəcəli sosiallaşmanın başlanğıcından öyrənmə materialları, tədris təcrübələri, həmyaşıdları və müəllimləri ilə qarşılıqlı əlaqə ilə bağlı çətinlikləri bildirirlər.
Yetkinlik dövründə onlar əsasən yol nişanlarının dekodlanması ilə bağlı çətinlikləri bildirirlər. Xəstələr sosial, təhsil və iş ehtiyacları ilə bağlı çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün bəzi bacarıqlar inkişaf etdirirlər.
Əhəmiyyətinə baxmayaraq, rəng görmə pozğunluqları mövzusu çox vaxt diqqətdən kənarda qalır və ona lazımi əhəmiyyət verilmir.
Mənbə: cpoftalmologia
Tərcümə etdi: Aysu Əsgərzadə
