Depressiya müasir dövrün ən geniş yayılmış psixi pozuntularından biridir. Onun yaranma səbəbləri müxtəlifdir və genetika, beyin kimyası, psixoloji faktorlar, həyat tərzi və tibbi vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər.
Genetik faktorlar
Ailədə depressiya halları olan insanlarda bu xəstəliyin yaranma riski daha yüksəkdir. Araşdırmalar göstərir ki, depressiya təxminən 40% hallarda irsi amillərlə bağlıdır. Əgər bir insanın valideyni və ya nənə-babası depressiyadan əziyyət çəkibsə, onun da bu xəstəliyə tutulma ehtimalı artır.
Beyin kimyası və neyrotransmitterlər
Beyində serotonin, dopamin və norepinefrin kimi kimyəvi maddələrin balanssızlığı depressiyanın yaranmasına səbəb ola bilər. Bu maddələr insanın əhval-ruhiyyəsini tənzimləyir və onların çatışmazlığı depressiya simptomlarına gətirib çıxara bilər. Buna görə də, antidepresant dərmanlar məhz bu maddələrin səviyyəsini tənzimləməyə yönəldilir.
Tibbi vəziyyətlər və depressiya
Bəzi xroniki xəstəliklər, məsələn, şəkərli diabet, xərçəng, ürək-damar xəstəlikləri və hormonal problemlər depressiyanın inkişafına səbəb ola bilər. Məsələn, qalxanabənzər vəzi hormonlarının azlığı depressiya simptomlarına səbəb ola bilər.
Həyat tərzi və ekoloji faktorlar
Stress, travmatik hadisələr, maddi çətinliklər və sosial təcrid depressiyanı tetikləyə bilər. Sağlam olmayan qidalanma, yuxu rejiminin pozulması və fiziki aktivliyin olmaması da depressiyanın yaranma ehtimalını artırır.
Mövsümi depressiya (SAD)
Bəzi insanlar payız və qış aylarında depressiya yaşayırlar. Bu, gün işığının azalması ilə əlaqəli olduğu düşünülən mövsümi affektiv pozuntu (SAD) adlanan bir vəziyyətdir. Bu tip depressiyanın əsas səbəbi bioloji saatın pozulması və melatonin hormonunun artmasıdır.
Nəticə
Depressiya kompleks bir xəstəlikdir və onun yaranmasına bir çox faktorlar təsir edir. Bu amilləri başa düşmək və erkən müdaxilə etmək depressiya ilə mübarizədə vacibdir. Sağlam həyat tərzi, psixoloji dəstək və lazım gəldikdə tibbi müdaxilə depressiyanın qarşısını almağa kömək edə bilər.
Mənbə: verywell mind
Tərcümə etdi:Fatimə Cabbarlı
