Afrikada tək bir genetik mutasiya ilə başlayan transformasiya bizim danışıq qabiliyyətimizin mənşəyini necə yaratdı?
İllərdir elm adamları niyə yalnız insanların danışıq qabiliyyətinə malik olduğunu anlamağa çalışırlar. Yeni bir araşdırma bu mövzuda əhəmiyyətli bir ipucu tapmış ola bilər.
Çipin tədqiqatı müasir insanlarda aşkar edilən, lakin nəsli kəsilmiş qohumlarımız olan Neandertallarda və Denisovalılarda olmayan kiçik bir gen dəyişikliyinə diqqət yetirir. Bu dəyişiklik bizim mürəkkəb sözlər danışa bilməyimizin əsas səbəblərindən biri ola bilər.
Beynin əsas aktoru: NOVA1
Tədqiqatın mərkəzi sinir hüceyrələrinin məlumatı necə emal etməsində mühüm rol oynayan NOVA1 adlı zülaldır. Rokfeller Universitetinin tədqiqatçıları aşkar ediblər ki, bu zülaldakı tək genetik mutasiya danışıq dilinin inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərib. Bu dəyişiklik ilkin insanları digər canlılardan fərqləndirən ən əsas xüsusiyyətlərdən biri hesab olunub.
NOVA1 beynin genetik ifadələrini və onların sinir hüceyrələrinə təsirlərini tənzimləyən bir bələdçi kimi işləyir. Maraqlıdır ki, müasir insanlarda olan NOVA1 geni neandertallarda, denisovalılarda və digər heyvanlarda tapılan versiyadan yalnız bir amin turşusu dəyişikliyi ilə fərqlənir. Lakin bu kiçik genetik fərq, insanların danışmaq qabiliyyətini mümkün edən böyük bir transformasiyaya səbəb olduğu görünür.
Alimlər bu genetik dəyişikliyin təsirini anlamaq üçün maraqlı bir üsuldan istifadə ediblər: Genetik mühəndisliyin köməyi ilə siçanlar üzərində təcrübələr aparıblar. Tədqiqatçılar bəzi siçanlardan NOVA1 genini insan versiyasına çeviriblər. Təcrübələr nəticəsində siçanların səs çıxarma tərzində diqqətəlayiq dəyişikliklər müşahidə edilib.
İnsan geninə malik olan körpə siçanlar analarından ayrıldıqda digər siçanlara nisbətən fərqli səslər çıxararkən, yetkin erkək siçanlar cütləşmə çağırışlarında unikal nümunələr yaradıblar. Bu tapıntılar NOVA1-in beyində səslərin yaradılması və işlənməsində əsas rol oynadığını göstərir.
Mənbə: Cümhuriyet
Tərcümə etdi: Sona Osmanova
