Çindən olan mühəndislər NASA-nın Ay reaktorunun dizaynında çatışmazlıqlar aşkarlayıb və yanacaq sərfiyyatını 75% azaldan, həmçinin güc və dayanıqlığı artıran həllər təklif ediblər. Bu yeniliklər artıq ölkənin belə reaktorların tikintisi proqramına daxil edilib ki, bu da Pekinə ay yarışında üstünlük verə bilər. On ildən artıq müddət ərzində 40 kVt enerji istehsal edə bilən Çin zavodu halqavari yanacaq çubuqlarından və itrium hidrid moderatorlarından istifadə edir ki, bu da onu amerikalı həmkarından daha səmərəli və etibarlı edir.
Atomic Energy Science and Technology jurnalı Çin Milli Nüvə Korporasiyası (CNNC) tərəfindən hazırlanmış Ay reaktoru haqqında məqalə dərc edib. Quraşdırma on ildən artıq müddətə 40 kVt elektrik enerjisi istehsal edə bilər.
Ənənəvi dizaynlardan fərqli olaraq, o, həlqəvi yanacaq çubuqlarından və itrium hidrid moderatorlarından istifadə edir. İki tərəfli çubuqlar uran dioksidi paslanmayan polad qabıqla əhatə edərək, həm neytronun yavaşlamasına, həm də istiliyin yayılmasına imkan verir. İtrium hidrid moderatoru həddindən artıq temperaturlara davamlıdır və sirkonium hidrid əsaslı sistemlər üçün problem olan hidrogen sızması riskini azaldır. Bu o deməkdir ki, Çin reaktoruna qaçan neytronları tutmaq və səmərəliliyi artırmaq üçün yalnız nazik bir berilyum reflektor təbəqəsinə ehtiyacı var.
İkili soyutma kanalları maye NaK-78 metalını yanacaq boşluqlarından keçir, əsas temperaturu 600°C-dən aşağı saxlayır. Üç bor karbid çubuğu və səkkiz tənzimləmə barabanı lazımsız dayandırma mexanizmlərini təmin edir
İlk Tramp administrasiyası zamanı Ay proqramının bir hissəsi kimi təklif edilən FSP reaktoru moderatorlar olmadan sürətli neytronlardan istifadə edir. NASA Ayın eniş aparatında və ya roverində avtonom şəkildə işləyə bilən sistem axtarırdı. Qurğuların Ayda sınaqdan keçirilməsi planlaşdırılırdı ki, onlar istənilən şəraitdə, o cümlədən uzun ay gecələrində işləyə bilər;
Çin alimləri Amerika sistemi ilə rəqabət aparmağı hədəfləyirlər. Onlar FSP-nin onların reaktorunun inkişafına kömək edən yaxşı dizayn olduğunu etiraf edirlər. Bununla belə, NASA-nın reaktoru nüvə yanacağının genişlənməsi - radiasiyaya məruz qaldıqda həcmin artması səbəbindən məhdud ömrü səkkiz ildir. Reaktivliyə nəzarət üçün Çin komandası tərəfindən təklif olunan yeni ikiqat bağlama mexanizmləri olmadan tək dövrəli idarəetmə barabanlarından istifadə olunur. Yığcam ölçüsünə baxmayaraq, FSP güclü neytron axını idarə etmək üçün yüksək zənginləşdirilmiş uran silindrik çubuqlardan və qalın berilyum qoruyucularından istifadə edir.
Çin NASA-da işçilərin ixtisarı və maliyyələşdirmə fonunda reaktorunu təqdim etdi. Bu, ay təşəbbüslərinin, xüsusən də Artemis proqramının həyata keçirilməsini ləngidir.
Mənbə: hightech.plus
Tərcümə etdi: Fatimə Umarbəy
