Texnologiyanın sürətli inkişafı ilə mobil rabitə sistemləri də əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalıb. İlk nəsil mobil rabitədən (1G) beşinci nəsil mobil rabitəyə (5G) qədər bu sahədə mühüm irəliləyişlər əldə edilib. Gəlin, bu texnologiyaların inkişaf mərhələlərinə nəzər salaq.
1G – Analoq Mobil Rabitə
1980-ci illərdə istifadəyə verilən birinci nəsil (1G) mobil rabitə sistemləri tamamilə analoq texnologiyaya əsaslanırdı. Bu sistemlər yalnız səsli danışıq üçün nəzərdə tutulmuşdu və məlumat ötürmə funksiyası yox idi. 1G şəbəkələrinin əsas çatışmazlıqları zəif siqnal keyfiyyəti, məhdud əhatə dairəsi və zəif təhlükəsizlik səviyyəsi idi.
2G – Rəqəmsal Mobil Rabitə və SMS
1990-cı illərdə istifadəyə verilən ikinci nəsil (2G) mobil rabitə texnologiyası analoqdan rəqəmsal sistemlərə keçidi təmin etdi. Bu texnologiya ilə birlikdə mətn mesajları (SMS) göndərmək mümkün oldu. 2G texnologiyası həm də daha yaxşı səs keyfiyyəti, daha geniş əhatə dairəsi və məlumatların şifrələnməsi kimi üstünlüklər təqdim edirdi. Bu dövrdə GSM və CDMA kimi standartlar inkişaf etdirildi.
3G – Mobil İnternet və Multimedia Xidmətləri
2000-ci illərin əvvəllərində istifadəyə verilən üçüncü nəsil (3G) mobil rabitə texnologiyası mobil internet istifadəsini genişləndirdi. 3G texnologiyası ilə istifadəçilər yalnız səsli zənglər və SMS-lərlə kifayətlənməyərək, eyni zamanda multimedia məzmunlarına da çıxış əldə etdilər. Daha sürətli məlumat ötürmə imkanları sayəsində video zənglər və mobil tətbiqlər populyarlaşdı. 3G şəbəkələri saniyədə 2 Mbit-ə qədər sürət təqdim edirdi ki, bu da əvvəlki nəsillərlə müqayisədə əhəmiyyətli bir irəliləyiş idi.
4G – Yüksək Sürətli İnternet və LTE Texnologiyası
2010-cu illərdə tətbiq edilən dördüncü nəsil (4G) mobil rabitə texnologiyası internet sürətini daha da artırdı və daha sabit bağlantı təmin etdi. 4G-nin əsas üstünlüklərindən biri LTE (Long Term Evolution) texnologiyasıdır ki, bu da saniyədə 100 Mbit-ə qədər məlumat ötürmə imkanı yaradır. 4G texnologiyası sayəsində yüksək keyfiyyətli video axınları (streaming), onlayn oyunlar və bulud əsaslı xidmətlər geniş yayıldı.
5G – Gələcəyin Rabitə Texnologiyası
2020-ci illərdə istifadəyə verilən beşinci nəsil (5G) mobil rabitə texnologiyası daha yüksək sürət, daha az gecikmə və daha geniş cihaz bağlantısı imkanları təqdim edir. 5G texnologiyası ilə məlumat ötürmə sürəti saniyədə 10 Gbit-ə çata bilər ki, bu da 4G ilə müqayisədə təxminən 100 dəfə sürətlidir. Bu texnologiya ağıllı şəhərlər, süni intellekt, artırılmış reallıq (AR), virtual reallıq (VR) və avtonom nəqliyyat vasitələri kimi sahələrdə inqilabi dəyişikliklər vəd edir.
Mənbə: bilimtubitak
Tərcümə etdi: Sevil Azər
