Başımızı gicəlləndirən 15 səbəb
“Başgicəllənmə demək olar ki, hər kəsin yaşadığı və çox vaxt diqqətdən kənarda qaldığı bir vəziyyətdir. Ancaq bəzən ciddi problemlərə işarə edə bilər'' deyən Prof. Dr. Derya Uludüz bu mövzuda həyati məlumatlar verdi.
Başgicəllənmə xəstəlik deyil, sadəcə olaraq müxtəlif problemlərin yaratdığı bir simptomdur. Bu vəziyyət hiss orqanlarına, xüsusən də gözlərə və qulaqlara təsir göstərir. Bəzən hətta huşunu itirməyə səbəb ola bilər. Nevrologiya Mütəxəssisi Prof. Dr. Derya Uludüz hər yaşda görülə bilən başgicəllənmənin səbəblərini belə sıralayıb.
1. Daxili qulaq problemləri
Daxili qulağınızda olan balans nöqtələri bədən tarazlığını təmin edir. Vertigo ətrafınızın fırlandığını hiss edir və beyninizin daxili qulağınızdan, gözlərinizdən və duyğu sinirlərindən aldığı siqnallarla uyğun gəlməyən siqnallar qəbul etməsindən qaynaqlanır. Bu tip başgicəllənmənin ən çox yayılmış növü daxili qulaqda balans siqnalını qəbul edən kristalların yerindən çıxması nəticəsində yaranır. Hava dəyişiklikləri, kiçik travmalar bu kristalların yerindən çıxmasına səbəb ola bilər. Kristallar yerində olduqdan sonra dərhal düzəldilə bilər və ya dərmanlarla idarə oluna bilər.
2. Beyin şişləri
Beyində xoşxassəli və ya bədxassəli şişlər başgicəllənməyə səbəb ola bilər. Xüsusilə beyincikdəki formasiyalar bunu daha çox tətikləyir.
3. Sirkulyasiya problemləri
Ürəyiniz beyninizə kifayət qədər qan vura bilmirsə, başgicəllənmə, huşunu itirmə və qeyri-sabitlik kimi əlamətlər yarana bilər. Burada əsas şikayət şikayətin hərəkətə səbəb olmasıdır. Başqa sözlə, oturduğunuz yerdən qəfil qalxdığınız zaman və ya əyildiyiniz zaman başgicəllənmə hiss edirsinizsə, beynə qan axını çox güman ki, kifayət deyil. Bu, xüsusilə aşağı qan təzyiqi səbəb ola bilər.
4. Müxtəlif dərmanlar
Bəzi tutma əleyhinə dərmanlar və trankvilizatorlar yan təsir kimi başgicəllənməyə səbəb ola bilər. Xüsusilə qan təzyiqini aşağı salan dərman qəbul edirsinizsə və dərman qan təzyiqinizi lazım olduğundan daha çox aşağı salırsa, şiddətli başgicəllənmə və huşunu itirmə ilə qarşılaşa bilərsiniz.
5. Nevroloji xəstəliklər
Parkinson və MS kimi bəzi nevroloji pozğunluqlar irəlilədikcə müxtəlif balans itkilərinə və davamlı başgicəllənməyə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, beynin tarazlıq mərkəzi olan beyincikdə meydana gələ biləcək bəzi xəstəliklər başgicəllənmə və balanssızlıqla nəticələnə bilər. Balans yollarının keçdiyi bölgələr təsirləndikdə, başgicəllənmə ilə bulanıq görmə və qeyri-sabitlik şikayətləri müşayiət oluna bilər.
6. Anksiyete pozuqluğu
Bəzi narahatlıq pozğunluqları başgicəllənməyə və ya xəstələrin vertigo adlandıra biləcəyi yuxululuq hissinə səbəb ola bilər. Bu pozğunluqlara misal olaraq panik atak və agorafobiya göstərmək olar.
7. Susuz qalmaq
Kifayət qədər maye qəbul etmədikdə, bədən susuzlaşır. Bu baş ağrısına və şiddətli başgicəllənməyə səbəb ola bilər.
8. Epilepsiya tutmaları
Bəzən epileptik tutmalar yalnız başgicəllənmə hücumları ilə inkişaf edə bilər. Şübhəli hallarda lazımi testlər edilməli və EEG çəkilməlidir.
9. Ürək xəstəlikləri
Ürəkdə ritm pozğunluqları və ürək funksiyaları kimi cədvəllərdə bədənə qan axını təsirlənəcəyi üçün başgicəllənmə balanssızlıqla nəticələnə bilər.
10. Aşağı dəmir səviyyəsi
Anemiya yorğunluq, zəiflik, solğun dəri və şiddətli başgicəllənməyə səbəb olan bir vəziyyətdir.
11. Şəkər balansının pozulması
Şəkərli diabetdə beyin hüceyrələri tərəfindən şəkərin istifadəsi pozulur və enerji əldə edilə bilmir. Bu vəziyyətdə başgicəllənmə və balans problemləri yarana bilər. Adətən insulindən istifadə edən diabet xəstələrində müşahidə olunan hipoqlikemiyanın ən görkəmli simptomları tərləmə, narahatlıq və təkrarlanan başgicəllənmədir.
12. B12 və Tiamin çatışmazlığı
Bədəndə B qrupu vitaminləri çatışmazlığı olduqda, sinir sisteminin aktiv funksiyalarında çətinlik çəkəcəyi üçün başgicəllənmə şikayətləri meydana gəlir.
13. Stress
Gün ərzində yaşanan stress damar və beyin funksiyalarını təsir edə bilər, başgicəllənmə və balanssızlıq şikayətlərinə səbəb ola bilər.
14. İnfeksiyalar
Qrip və soyuqdəymə kimi infeksiyalar başgicəllənməyə səbəb ola bilər. Başgicəllənmənin şiddəti infeksiyanın növü və şiddətindən asılı olaraq dəyişə bilər.
15. Travmalar
Yıxılma və ya yaralanma kimi hallarda başın vurulması başgicəllənmənin səbəbidir. Bu problem travmadan dərhal sonra yarana bilər və ya uzun müddət sonra ortaya çıxa bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Baş gicəllənmənizin səbəbi sadəcə o gün ac qalmağınız və ya yaxşı yatmamağınız ola bilər. Bu vəziyyəti əhəmiyyətli səbəblərdən fərqləndirən məqam başgicəllənmənizin təkrar olub-olmaması və nə qədər davam etməsidir. Saatlarla, hətta günlərlə davam edən və ya hər gün təkrarlanan başgicəllənmə varsa, mütləq həkimə müraciət etməli və lazımi analizləri etdirməlisiniz.
Mənbə: Sözcü
Tərcümə etdi: Əli Mehdili
