Şiddət dedikdə ağlımıza ən çox fiziki zorakılıq gəlir; Bununla belə, zorakılığın bir çox alt növləri var. Fiziki, emosional, cinsi və hətta rəqəmsal zorakılıq kimi bir çox başlıqları sadalaya bilərik. Xüsusilə, müasirləşən və sivilləşən dünyamızda zorakılıq anlayışı da təkamül edərək cəmiyyətin daha məqbul hesab etdiyi emosional (psixoloji) zorakılığa çevrilmişdir.
Əslində ətrafımıza və gündəlik həyatımıza baxanda; İşdə, məktəbdə, ikitərəfli münasibətlərimizdə və hətta ictimai həyatda bu zorakılığın bir çox növünə məruz qala bilərik. Ona görə də bu mövzuda maarifləndirmək və bu şüurun ətrafımıza aşılanması son dərəcə vacib olur.
Emosional zorakılıq; Buraya bir insanın və ya qrupun insanı emosional cəhətdən zəiflətmək, psixologiyasını alt-üst etmək və idrak bacarıqlarını pozmaq üçün konkret bir şəxsə qarşı etdiyi bütün davranış nümunələri daxildir. Məsxərəyə qoymaq, kənarlaşdırmaq, alçaltmaq, görməməzlikdən gəlmək, insanları qeyri-kafi hiss etdirmək, etibarını sarsıtmaq, aldatmaq, əhəmiyyətsiz hiss etdirmə kimi davranışlar şiddətin ən çox görülən nümunələridir. Emosional zorakılıq bəzən insanlara fiziki zorakılıqdan daha çox zərər verə bilər. Qurbanlarda stress, depressiya və narahatlıq kimi bir çox psixoloji problemlər yarana bilər. Emosional zorakılığa məruz qalan insan özünü çarəsiz, çıxış yolu olmayan bir yolda hiss edə bilər. Bu insanlar zorakılığın qurbanı olsalar da, çox vaxt özlərini günahkar hiss edirlər.
Bir müddət sonra duyğusal şiddətə məruz qalan fərd yalnızlıq, qorxu, özünə inamsızlıq, narahatlıq və həddindən artıq gərginlik kimi simptomlar müntəzəm olaraq görüməyə başlayır. Emosional zorakılıq uzun müddət davam edərsə, insan travma sonrası stress pozğunluğu və kəskin stress pozğunluğu kimi psixoloji xəstəliklərlə qarşılaşa bilər. Belə psixoloji pozğunluqlar bir yana qalsın, düşdüyü vəziyyətdən çıxış yolu axtaran insan müxtəlif maddələrdən istifadə etməyə və içki kimi vərdişlər qazanmağa başlaya bilər. Qurbanlar yaşadıqları emosional zorakılığın öhdəsindən gələ bilməyəndə özlərinə zərər vurmağa, hətta intihara cəhd edə bilərlər.
Emosional zorakılıqdan necə qorunmaq olar?
İkitərəfli münasibətlərdə “yox” deməyi bilin. Sərhədləri təyin etməkdə iddialı olun. Əgər özünüzü normal əhvalınızdan daha çox depressiya, yorğun hiss edirsinizsə və ya ətrafınızdakı insanlar azalmağa başlayırsa, bunun sui-istifadənin nəticəsi olduğunu anlayın. Sağlam münasibətlər qurmaq üçün bağlılıq tərzinizi (təhlükəsiz, narahat, çəkinən) öyrənin. Özünüzü tez-tez etmək istəmədiyiniz şeylər edərkən tapırsınız? Buna cavab verin. Harada kömək ala biləcəyinizi öyrənin: psixi sağlamlıq mütəxəssisləri, qadın platformaları və s.
Mənbə: evimdekipsikolok
Tərcümə etdi: Sevil İsamyılova
