Dantenin İlahi Komediyasında təsvir olunan axirət həyatı Avropada Renessans və Reformasiyaya necə təsir etdi və müasir dünyanın yaranmasına necə kömək etdi?
"İçəri girənlər, bütün ümidləri kənarda qoyurlar".
Dante “İlahi komediya” adlı əsərində bu sözlərin Cəhənnəmin qapısında yazıldığını bildirir.
14233 sətirdən ibarət İlahi Komediya 1320-ci ildə Florensiyalı Dante Alighieri tərəfindən yazılmışdır. 1265-ci ildə anadan olan Dante həm yazmağı sevirdi, həm də əczaçı olmaq istəyirdi. Bu dövr perqamentə və ya kağıza yazılan sözlərin dərman kimi zehnə təsir edəcəyinə inanıldığı üçün kitabların apteklərdə satıldığı bir dövr idi.
Sandro Botticelli tərəfindən illüstrasiya: Dante və Virgil Səkkizinci Dairənin ilk iki hissəsini ziyarət edirlər
İlahi Komediya yazılandan bəri bir çox rəssamları, yazıçıları, rəssamları və heykəltəraşları ilhamlandırıb. Biz cəhənnəm təsvirini dini kitablardan daha çox Dantenin əsərində görmüşük. Botticelli, Blake, Delacroix və Dali bu təsvirləri öz rəsmlərində əks etdirdilər.
Bəziləri “İlahi komediya”nı “ən böyük ədəbi əsər” kimi qələmə versə də, məşhur ingilis yazıçısı T.S. Elliot dedi: "Dante və Şekspir dünyanı aralarında böldülər. Üçüncü şəxs yoxdur".
İlahi komediyadan bir sətir də oxumamısınızsa, həyatınızda onun izləri var.
Dante Yeddi Ölümcül Günaha uyğun gələn yeddi cəhənnəm səviyyəsini təsəvvür edirdi.
İntizar
Tarixə, miflərə və müqəddəs kitablara bu istinadlarla Dante əslində dövrünün siyasətinə şərhlər verir və başına gələnlərin qisasını alır.
Məsələn, o, Roma Papasına hərbi yardım edərək Müqəddəs Roma İmperiyasını sarsıtmağa çalışan Fransa kralı Çarlzı hədəfə alacaq və Florensiyada hökmdarlarla ittifaqda Danteni oradan qovacaq.
Florensiyanın Piazza della Signoria meydanında Dantenin heykəli
Onun Pizalılar üçün diləyi “Əgər orada yaşayanlar sularda boğulsa” olacaq və Genuyalılara səslənəcək: “Ey Genuyalılar, ey şər və azğın insanlar, hələ nə edirsiniz? Yer üzündə?"
Dante günahkarlara verdiyi cəzalarda da çox yaradıcıdır. Korrupsioner siyasətçiləri “yapışqan qatran qaynayan çuxurlara” doldurur. Piza qrafı Uqolino, onu həbs edən və uşaqlarının aclıqdan ölməsinə səbəb olmuş arxiyepiskop Ruggierinin boynunu sonsuzadək gəmirəcək.
Müasir İtalyan dilinə töhfəsi
Dante bu əsəri yazarkən İtaliyadakı bütün ədəbi əsərlərin yazıldığı dil olan latın dilindən deyil, Toskana dilinin Florensiya dialektindən istifadə etmişdir. İlahi komediya o qədər məşhurlaşdı ki, dialekt yayıldı və müasir italyan dilinə yol açdı və Florensiya İntibah dövrünün mərkəzinə çevrildi.
Dantenin əsərini latın dilində deyil, Toskana dilinin Florensiya ləhcəsində yazması müasir italyan dilinin inkişafına töhfə verdi.
Bu inkişaflar həm də Reformasiya və Maarifçilik dövrlərinə səbəb oldu. Protestantlar Müqəddəs Kitabı hər kəsin öz dilində oxumasını müdafiə edirdilər və nəticədə Roma Katolik Kilsəsindən ayrılan yeni fikirlər və ideyalar yarandı. Əslində, Dante bunu əsərində təqdim etdiyi kosmologiya ilə etdi.
Mənbə: BBC Culture
Tərcümə etdi: Amin Həsənli
