Alimlər xərçəng xəstəliyinin müalicəsi sahəsində mühüm əhəmiyyət daşıyan yeni bir mexanizm aşkar ediblər. Araşdırma göstərib ki, insanın immun sistemində mühüm rol oynayan T-hüceyrələri müəyyən şəraitdə yenidən aktivləşdirilə və xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizədə daha güclü hala gətirilə bilər.
T-hüceyrələri normal halda bədənin müdafiə sisteminin əsas hissələrindən biridir və onların vəzifəsi virusları, bakteriyaları və bəzən də xərçəng hüceyrələrini tanıyaraq məhv etməkdir. Lakin xərçəng xəstəliyi uzun müddət davam etdikdə və immun sistemi davamlı şəkildə hücum etməyə çalışdıqda bu hüceyrələr tədricən zəifləyə və “yorulmuş” vəziyyətə düşə bilir. Bu hal tibbdə “T-hüceyrə tükənməsi” kimi tanınır və nəticədə immun sistemi şiş hüceyrələrini əvvəlki qədər effektiv şəkildə məhv edə bilmir.
Tədqiqatçılar apardıqları yeni araşdırma zamanı bu yorulmuş T-hüceyrələrinin fəaliyyətini tənzimləyən xüsusi genetik mexanizmi müəyyən ediblər. Onların aşkar etdiyi molekulyar “açar” T-hüceyrələrinin yenidən aktivləşməsinə kömək edir və onlara xərçəng hüceyrələrinə qarşı daha güclü hücum etmək imkanı verir. Alimlər laboratoriya şəraitində apardıqları təcrübələrdə bu mexanizmi aktivləşdirdikdə T-hüceyrələrinin yenidən enerji topladığını və şiş hüceyrələrinə qarşı daha effektiv mübarizə apardığını müşahidə ediblər. Bu nəticə göstərir ki, immun sisteminin fəaliyyətini düzgün istiqamətləndirməklə xərçəngin müalicəsində daha güclü üsullar yaratmaq mümkündür.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, hazırda xərçəngin müalicəsində istifadə olunan immunoterapiya üsulları məhz immun sisteminin gücləndirilməsinə əsaslanır. Bu üsullarda bədənin öz müdafiə hüceyrələri xərçənglə mübarizə aparmaq üçün stimullaşdırılır. Lakin bəzi xəstələrdə T-hüceyrələrinin tez yorulması və fəaliyyətinin zəifləməsi səbəbindən bu müalicə üsulları hər zaman eyni dərəcədə effektiv olmur. Yeni kəşf isə bu problemi qismən həll edə bilər, çünki alimlər bu hüceyrələrin yorulmasının qarşısını almağın və ya onları yenidən aktivləşdirməyin mümkün olduğunu göstəriblər.
Araşdırma, həmçinin göstərir ki, immun sisteminin daxilində baş verən genetik və molekulyar proseslər xərçəngin inkişafına və onunla mübarizəyə böyük təsir göstərir. T-hüceyrələrinin fəaliyyətini idarə edən genlərin və zülalların daha dərindən öyrənilməsi gələcəkdə yeni dərmanların hazırlanmasına kömək edə bilər. Alimlər hesab edirlər ki, bu mexanizmi hədəf alan yeni preparatlar hazırlanarsa, onlar mövcud immunoterapiya üsulları ilə birlikdə istifadə edilə bilər və beləliklə xərçəng müalicəsinin effektivliyi daha da artar.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu kəşf hələ ilkin mərhələdədir və onun klinik tətbiqi üçün əlavə araşdırmalar aparılmalıdır. Bununla belə, əldə edilən nəticələr çox ümidverici hesab olunur və immunologiya, genetika və onkologiya sahəsində çalışan alimlər üçün yeni istiqamətlər açır. Gələcəkdə bu mexanizmin daha dəqiq öyrənilməsi xərçəng xəstəliyinə qarşı daha güclü və daha hədəfli müalicə üsullarının yaradılmasına kömək edə bilər və bu da milyonlarla insanın həyatını xilas etmək potensialına malikdir.
Mənbə: Daily Science
Tərcümə etdi: Turqut Ansari
