Sosial mediada yaradılan sperma donor qrupları valideyn olmaq istəyən insanlara asan, lakin təhlükəli və tənzimlənməyən bir yol təqdim edir.
Facebook-da fəaliyyət göstərən “Sperm Donors UK”, “Start a Family Here” və “Get Your BABYDUST Here!” kimi qruplar son illərdə sürətlə böyüyür. Bunun əsas səbəblərindən biri rəsmi süni mayalanma prosedurlarının (HFEA-nın nəzarətində olan klinikalarda) çox bahalı olmasıdır — bəzən on minlərlə funt sterlinqə qədər yüksəlir.
Ancaq bu “qeyri-rəsmi” donor bazarı ciddi risklərlə doludur. Qadınlar tez-tez donorlarla xoşagəlməz təcrübələr yaşadıqlarını bildirirlər. Bəzi hallarda donorlar “yardım” etməzdən əvvəl qadınlardan cinsi xarakterli tələblər irəli sürür.
Bu cür razılaşmalar ailə məhkəmələrinə qədər gedib çıxır. Məsələn, Robert Albon adlı bir donorun 180-dən çox uşağının olduğu və indi həmin uşaqlara hüquqi çıxış əldə etməyə çalışdığı ortaya çıxıb.
Qruplarda “təbii mayalanma” (seksual yolla) adı altında qadınlara təzyiq göstərilməsi də geniş yayılıb. Bəzi kişilər “süni mayalanma” (şprislə) əvəzinə “təbii üsulun daha effektiv” olduğunu iddia edərək qadınları razı salmağa çalışırlar, halbuki bu elmi cəhətdən yanlışdır.
Bu qrupların çoxunda kişilərin 35–50 yaş arası, qadınların isə əsasən 18–25 yaş arası olduğu müşahidə edilir. Bu da gənc və təcrübəsiz qadınların manipulyasiyaya məruz qalma riskini artırır.
Sosial mediada bəzi donorlar “influencer” kimi fəaliyyət göstərirlər. Almaniyadan Daniel Bayen adlı 25 yaşlı donor dünyanın müxtəlif ölkələrinə səyahət edir, öz donor təcrübələrini paylaşır və “sperm ailələri” üçün sosial qruplar yaradır. Lakin bu cür şəxslər yüzlərlə, bəzən minlərlə bioloji qohum uşağın dünyaya gəlməsinə səbəb olur və bu, gələcəkdə genetik qarışıqlıqlar və hüquqi problemlər yarada bilər.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər: bu qruplarda baş verənlər yalnız cinsi istismar və xəstəlik riski daşımır, həm də uşaqlar üçün genetik mənşəyini bilməmək kimi dərin psixoloji nəticələr doğura bilər.
Mənbə: The Guardian
Tərcümə etdi: Rəna Qarayeva
