Pis xatirələri silmək dedikdə həyatımızda olan mənfi və travmatik xatirələri zehnimizdə əhəmiyyətsiz hala gətirərək unutmağı nəzərdə tuturuq. Əvvəla, deyək ki, yaddaşı silmək, pis xatirələri bir kənara qoyub tamam unutmaq kimi bir şey yoxdur. Budur üsul; Əslində, beyindəki pis xatirələri həll etmək və onları əhəmiyyətsiz etməkdir. Deməli, onları unutmaq üçün onların üzərində işləmək, beyində həll etmək lazımdır. Yaddaş mürəkkəb bir prosesdir və bir çox beyin bölgələrinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verir.
Yaddaş necə formalaşır?
Yaddaşın formalaşması neyron şəbəkələri arasındakı əlaqələrin gücləndirilməsi ilə baş verir və xatirələr uzunmüddətli yaddaşa kodlanır. Pis və ya travmatik yaddaş insanın həyatına əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər, çünki o, emosional yük daşıyır. Ancaq beyindəki neyron şəbəkələrinin strukturunu və ya kodlamasını tamamilə dəyişmək, yaddaşı silmək mümkün deyil.
Psixoterapiya və oxşar müalicə üsulları insanlara mənfi yaddaş izlərini emal etmək və ya təşkil etmək qabiliyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Bu proses zamanı yaddaşın təsirini azaltmaq və ya idarə etmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə edilə bilər. Məsələn, idrak terapiyası, emosiyaların tənzimlənməsi strategiyaları və ya göz hərəkətlərinin desensitizasiyası (EMDR) kimi terapevtik yanaşmalar insanlara mənfi xatirələri ilə daha sağlam şəkildə mübarizə aparmağa kömək edə bilər.
Koqnitiv Davranış Terapiyası (CBT)
CBT düşüncələrin və davranışların bir-birinə təsir etməsi prinsiplərindən başlayır. Pis yaddaş izlərini müalicə etmək üçün məqsəd mənfi düşüncələri və inancları sorğulamaq və dəyişdirmək və daha sağlam alternativlər inkişaf etdirməkdir. Bu proses yaddaşla əlaqəli emosional reaksiyaları və düşüncələri dəyişdirmək məqsədi daşıyır.
Göz Hərəkətinin Həssaslaşdırılması və Yenidən Emalı (EMDR)
EMDR travmatik xatirələri emal etmək və onların təsirini azaltmaq üçün istifadə edilən terapiya üsuludur. EMDR terapiyasında insan göz hərəkətləri və ya digər stimullardan istifadə edərək travmatik xatirələri xatırlayır və terapevt bu prosesə rəhbərlik edir. Xatirələr daha az əhəmiyyət kəsb edir və emosional reaksiyalar yenidən təşkil edilir.
Qəbul və Öhdəlik Terapiyası (ACT)
ACT qəbul, dəyərlərə əsaslanan fəaliyyət və zehni şüur bacarıqlarına diqqət yetirir. Pis xatirələrlə mübarizə aparmaq üçün ACT insanın qəbul etmə, zehni şüurun artırılması və öz dəyərlərinə əsaslanaraq hərəkət etmə bacarıqlarını təkmilləşdirməyi hədəfləyir. Bu proses insanın xatirələrlə münasibətini dəyişmək məqsədi daşıyır.
Mənbə: deryauluduz
Tərcümə etdi: Sevil Azər
