Dünya üzrə ətraf mühit qrupları iqlim məlumatlarını təhlil etmək, meşə yanğınlarını izləmək və nəsli kəsilməkdə olan vəhşi təbiəti saymaq üçün süni intellektdən istifadə edirlər. Onların da xəbərdarlıq etdiyi bir texnologiyanı tətbiq etmək elektrik enerjisinə tələbatın, su istifadəsinin və istixana qazı tullantılarının artmasına səbəb olur.
24media.az Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, ziddiyyət bu təşkilatları iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə və ya təbii sərvətləri qorumaq üçün missiyaları yerinə yetirərkən süni intellektdən istifadəni əsaslandırmağa məcbur edir.
"Süni intellektin ətraf mühitə zərər verə biləcəyini başa düşürük və bundan necə istifadə etdiyimiz barədə düşünməliyik", - ABŞ-ın qeyri-kommersiya Qoruma Beynəlxalq Təşkilatının süni intellekt rəhbəri Ali Swanson bildirib. "Lakin iqlim və biomüxtəliflik böhranlarının daha təcili hala gəldiyi bir vaxtda süni intellekt bizə daha sürətli hərəkət etməyə və topladığımız məlumatlardan daha yaxşı istifadə etməyə kömək edə bilər."
Qrup bu yaxınlarda süni intellektdən istifadə edərək peyklər tərəfindən aşkar edilən qaynar nöqtələri qiymətləndirmək və Kambocanın ucqar və ekoloji cəhətdən həssas bölgələrində potensial meşə yanğınları barədə icma meşə patrullarına real vaxt rejimində xəbərdarlıqlar göndərmək üçün istifadə etməyə başlayıb.
Reuters agentliyi süni intellektdən istifadələri ilə bağlı 15 əsas ətraf mühit, qoruma və inkişaf təşkilatı ilə müsahibə aparıb. Hamısı texnologiyadan müəyyən formada istifadə etdiklərini və onu işlədən məlumat mərkəzlərinin ətraf mühitə təsiri ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə etdiklərini söylədilər. Serverlərlə dolu mərkəzlər soyutma üçün su ilə yanaşı, çoxlu miqdarda elektrik enerjisi tələb edə bilər.
Bu, süni intellektin faydaları ilə onun böyük risklərini tarazlaşdıran fərdlər, hökumətlər və sənaye sahələri üçün qlobal bir dilemmadır. Bu güzəştlər, ehtimal ki, bu ay BMT-nin COP31 iqlim konfransında diqqəti cəlb edəcək. Həmin konfransda ev sahibi Türkiyə hökumətləri, müəssisələri və digər qurumları süni intellektin davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsini və tətbiq olunmasını təmin etmək üçün prinsipləri müəyyən edən bir öhdəlik imzalamağa çağıracaq.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş iri süni intellekt şirkətlərinin sistemlərinin ətraf mühitə təsirlərini ictimaiyyətə açıqlamalarını istəyir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Su, Ətraf Mühit və Sağlamlıq Universitetinin tədqiqatçıları qlobal məlumat mərkəzinin izinin 2030-cu ilə qədər ikiqatdan çox artaraq İndoneziya meqapolisi Cakartanın təxminən ikiqat ölçüsünə çatacağını təxmin edirlər.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesablamalarına görə, 2030-cu ilə qədər qlobal məlumat mərkəzləri illik təxminən 945 teravatt-saat elektrik enerjisi istehlak edəcək və bunun nəticəsində 300 milyon metrik tondan çox karbon qazına ekvivalent emissiya yaranacaq. Bu, hazırkı istehlak səviyyəsindən iki dəfə çoxdur və təxminən Yaponiyanın illik elektrik enerjisi istehlakına bərabərdir.
Agentlik həmçinin proqnozlaşdırır ki, qlobal məlumat mərkəzlərinin su istehlakı 2023-cü ildəki təxminən 560 milyard litrdən (147,9 milyard qallon) 2030-cu ilə qədər illik təxminən 1,2 trilyon litrə (317 milyard qallon) yüksələcək.
Microsoft, Amazon və Alphabet-ə məxsus Google kimi texnologiya nəhəngləri, qismən məlumat mərkəzlərinin genişlənməsi ilə əlaqəli olan emissiyaların artdığını bildiriblər. Bu vəziyyət, şirkətlərin uzunmüddətli iqlim hədəflərinə çata bilib-bilməyəcəkləri ilə bağlı suallar doğurur.
Amazon "Reuters" agentliyinə bildirib ki, şirkətin aşağı karbonlu enerji mənbələrindən istifadə etməsi, həmçinin elektrik enerjisi və sudan səmərəli istifadəyə yönəlmiş səyləri sayəsində, onların süni intellekt məhsulları ən dayanıqlı (ekoloji cəhətdən ən uyğun) həllər sırasındadır.
Microsoft və Google isə şərh vermək barədə sorğulara cavab verməyiblər.
Aygül Alıyeva
