Anevrizmalar qan damarlarının divarlarının zəifliyindən yaranan damarlarda, adətən damarların cəmləşdiyi yerlərdəki şişlərdir. Ən çox görülən anevrizmalar ürək, beyin və ayaq damarlarında baş verir. Beləliklə, anevrizma nədir? Anevrizmanın səbəbləri, simptomları və müalicəsi ilə bağlı bütün detallar..
ANEVRİZM NƏDİR?
Anevrizma, divarlarının zəifləməsi nəticəsində qan damarlarının bir şar kimi genişlənməsi olaraq təyin olunur. Anevrizmada damar divarı zəifləyir, nazikləşir və qopma riski var. Bədənin hər hansı bir yerindəki damarda baş verə bilən, lakin ən çox qarın aortasında (ürəkdən çıxan və bütün bədəni qidalandıran əsas damar) meydana gələn anevrizma aortanın çıxan bölgəsində də baş verə bilər. Anevrizmanın əmələ gəlməsinin ən böyük səbəbi aterosklerozdur (ateroskleroz).
ANEVRİZMƏ NƏ SƏBƏB OLAR?
Anevrizmaların səbəbləri tam olaraq bilinməsə də, bəzi amillər anevrizmanın əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Həmin amillər bunlardır:
Yaş: Anevrizmalar ümumiyyətlə yaşlılara təsir edir və yaşla birlikdə anevrizmanın əmələ gəlmə riski artır.
Ailədə keçmişdə anevrizma halları: Ailədə anevrizma tarixi varsa, əmələ gəlmə riski arta bilər.
Damar divarının zəifliyi: Bəzi insanlarda anadangəlmə damar divarı zəifliyi ola bilər ki, bu da anevrizmanın yaranmasına səbəb ola bilər.
Ürək böhranı və ya insult keçirmə: Ürək böhranı və ya insult anevrizmanın meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.
Siqaret və spirt istifadəsi: Siqaret və spirt istifadəsi damar divarını zəiflədə bilər ki, bu da anevrizma meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.
ANEVRİZMİN ƏLAMƏTLƏRİ HANSIDIR?
Bel ağrısı, qarın ağrısı və qarın nahiyəsində titrəmə hissi kimi hiss edilən şişlik ola bilər. Bəzi xəstələrdə balonlu vena partlayıb qarın boşluğuna yığıla bilər; Bu zaman digər əlamətlərlə birlikdə huşunu itirmə və hətta ölüm baş verə bilər.
ANEVRİZMİN NÖVLƏRİ HANSIDIR?
Saccular (Kisəşəkilli) Anevrizma: Ən çox görülən anevrizma növüdür. Beynin altındakı böyük damarların bifurkasiya sahələrində baş verir. Bu anevrizmalar illər ərzində inkişaf edir və buna görə də yaşla birlikdə anevrizmanın qopma riski artır. Yaşlı insanlarda damar quruluşunun pozulması anevrizmanın əmələ gəlməsinin digər mühüm səbəbidir.
Fusiform (mil şəklində) anevrizma: Bunlar damarın uzun bir hissəsinin mil şəklində genişlənməsi nəticəsində yaranan anevrizmalardır.
Mikotik anevrizmalar: Damarda mikrob xəstəliyi nəticəsində inkişaf edən nadir bir anevrizma növüdür. Tez-tez romatoid artrit kimi tanınan subakut bakterial endokarditin bir komplikasiyası kimi baş verir. İltihablı damar divarı zəifləyir və anevrizma meydana gəlir.
Travmatik (Təsadüfi) anevrizmalar: Bunlar travmadan sonra beyin damarlarında yaranan anevrizma növləridir.
ANEVRİZMƏLƏRİN MÜALİCƏSİ NECƏDİR?
Hazırda anevrizma diaqnozu qoyulmuş xəstələr üçün üç müalicə üsulu mövcuddur. Müşahidə müalicəsi, cərrahi müalicə, damardaxili tıxanma (Endovascular) müalicəsi. Anevrizma xəstələrinin müalicəsində Hər hansı bir xəstəlikdə olduğu kimi, xəstənin/xəstənin yaxınının və həkimin hansı müalicə üsulunu seçəcəyinə birlikdə qərar verməsi çox vacibdir.
Müşahidə (Qeyri-cərrahi Müalicə)
Bu müalicə üsulu kiçik ölçülü və qanaxma riski az olan anevrizmalar üçün yaxşı seçim ola bilər. Bu müalicə üsulu ilə müalicə olunmaq istəyən xəstələrdə illik qanaxma riski davam etdiyi üçün diaqnostik testlər vaxtaşırı təkrarlanmalıdır.
Cərrahi Müalicə (Kəsmə)
Anevrizmanın bağlanması əməliyyatıdır. Əməliyyat zamanı anevrizma ətrafdakı beyin toxuması və damarlarından soyulur və anevrizma adətən titandan hazırlanmış kiçik metal kliplə (mandala) bağlanır. Bu əməliyyat zamanı anevrizmanın bağlanması üçün istifadə edilən kliplər orqanizmə heç bir zərər vermir.
Damardaxili Oklyuziya Müalicələri (Endovaskulyar)
Cərrahi riski yüksək olan bu üsul, cərrahi yolla müəyyən edilməsi çətin olan bəzi anevrizmaların müalicəsi üçün uyğun bir müalicə üsuludur. Anevrizma xəstəliyi son dərəcə ölümcül ola bilən və nevroloji zədələrə səbəb olan bir xəstəlik olduğundan erkən diaqnoz və müalicə çox vacibdir.
Mənbə:NTV Haber
Tərcümə etdi :Nailə Hadizadə
