Fobiyalar insanın müəyyən obyektlər, vəziyyətlər və ya fəaliyyətlərlə bağlı həddindən artıq qorxu və ya narahatlıq keçirdiyi irrasional və ekstremal reaksiyalardır. Bu fobiyalar gündəlik həyata ciddi təsir göstərə və insanın normal fəaliyyətinə mane ola bilər.
Aerofobiya bu fobiyalardan biridir və insanın uçmaq və ya təyyarə ilə bağlı həddindən artıq qorxu və narahatlığına istinad edir.Aerofobiya təyyarə ilə səyahət qorxusu kimi də tanınır və bu fobiya adətən uçuş zamanı və ya uçuşa hazırlıq zamanı güclü narahatlıq hücumları ilə xarakterizə olunur. Bu qorxu təyyarə qəzası, yüksəklik qorxusu, qapalı məkanlarda qapalı qalmaq qorxusu və ya idarəetməni itirmək qorxusu kimi amillərə əsaslana bilər. Aerofobiya olan insanlar qorxularını idarə etməyi öyrənə və dəstəkləyici mühit və müvafiq müalicə ilə təyyarə ilə səyahət edə bilərlər. Bu, insanın həyatındakı məhdudiyyətləri azalda və daha geniş dünyaya açıla bilər.Aerofobiya, bir insanın uçuş və ya uçuşla əlaqəli vəziyyətlərdən həddindən artıq qorxu və ya narahat olduğu bir vəziyyətdir. Aerofobiyanın nə demək olduğu sualına cavab vermək üçün onu qısaca “uçmaq qorxusu” adlandıra bilərik. Bu fobiya çox vaxt təyyarə qəzası, yüksəklik qorxusu, qapalı məkanlarda qapalı qalmaq qorxusu kimi səbəblərə əsaslana bilər.
Aerofobiya olan insanlar uçuşa hazırlaşmaq və ya təyyarədə olmaq kimi vəziyyətlərdən qaça bilər və ya bu vəziyyətlərlə qarşılaşdıqda güclü panik atak keçirə bilərlər. Bu fobiya insanın gündəlik həyatına və səyahət vərdişlərinə ciddi təsir göstərə bilər və sosial izolyasiyaya səbəb ola bilər. Müalicə tez-tez insana qorxularını başa düşmək, idarə etmək və azaltmaq üçün idrak davranışçı terapiya (CBT) kimi psixoterapevtik yanaşmaları əhatə edir.
Aerofobiyaya nə səbəb olur?
Uçuş qorxusu olaraq da bilinən aerofobiya və ya uçuş qorxusu narahatlıq pozğunluğunun bir növüdür. Bu qorxu panik ataklara, həddindən artıq narahatlığa və uçuş zamanı tərləmə və titrəmə kimi fiziki simptomlara səbəb ola bilər. Aerofobiya səbəbləri arasında aşağıdakılar ola bilər:• Keçmişdə uçuşla bağlı travmatik təcrübənin olması aerofobiyaya səbəb ola bilər. Məsələn, turbulent uçuş, təyyarə qəzası və ya təcili eniş.
• Panik atak və ya ümumiləşdirilmiş narahatlıq pozuqluğu kimi narahatlıq pozğunluğu olan insanlarda aerofobiya inkişaf riski daha yüksəkdir.
• Bəzi insanlar təyyarələri idarə etmədikləri üçün aerofobiya ilə qarşılaşa bilərlər.
• Təyyarənin qapalı yerləri və hündürlüyü səbəbindən aerofobiya yarana bilər.
• Təyyarələrin necə işlədiyi və uçuş təhlükəsizliyi haqqında məlumatın olmaması da aerofobiyaya səbəb ola bilər.
Aerofobiyaya necə qalib gəlmək olar?
Aerofobiya olan insanlar qorxularını idarə etməyi öyrənə və dəstəkləyici mühit və müvafiq müalicə ilə təyyarə ilə səyahət edə bilərlər. Bu, insanın həyatındakı məhdudiyyətləri azalda və daha geniş dünyaya açıla bilər. Aerofobiyanı aradan qaldırmaq üçün müxtəlif üsullar var.
• Koqnitiv-davranışçı terapiya (CBT)
• Ekspozisiya terapiyası
• Dərman
• İstirahət üsulları
Uçuş testi qorxusu aerofobiyanızın nə qədər şiddətli olduğunu qiymətləndirmək üçün istifadə edilən bir testdir. Bu testlər çox vaxt onlayn və ya psixoloqlar tərəfindən idarə oluna bilər. Uçuş qorxusu testinin nəticələrinə görə ən uyğun müalicə üsulu təyin edilə bilər. Uçuş qorxusunu aradan qaldırmaq üçün aşağıdakılar edilə bilər:
• Bir mütəxəssisdən kömək almaqdan çəkinməyin
• Təyyarə və uçuş haqqında məlumat əldə edin
• Uçuşdan əvvəl kifayət qədər yuxu alın, rahat paltar geyinin
• Uçuş zamanı sizi məşğul edəcək şeylər hazırlayın (Kitablar, musiqi, filmlər və s.)
• Uçuş zamanı nəfəs məşqləri, meditasiya və yoqa kimi rahatlaşdırıcı üsullardan istifadə edin.
Mənbə: Mynet
Tərcümə etdi: Nailə Hadizadə
