1865-ci ildə alman kimyaçısı Justus Von Liebig süd tozunu buğda və səməni unları və bir az kalium bikarbonat ilə qarışdıraraq ana südü ilə qidalandırmanın ilk süni alternativini yaratdı. Bu gün körpələrin demək olar ki, 75 faizi ilk altı ayda süni qida ilə qidalanır. Ancaq bir əsrdən çox araşdırmaya baxmayaraq, heç kim ana südü üçün resepti deşifrə etməyib, hətta mükəmməl süni ana südü istehsal etmək qabiliyyətini də deşifrə edə bilməyib.
Biotexnoloji material ana südünü əvəz edə bilərmi?
Ana südü böyüməkdə olan körpəni qidalandıran və güclü immunitet sisteminin inkişafına dəstək verən yağların, zülalların və karbohidratların kompleks birləşməsidir. Bununla belə, kimyaçılar və diyetoloqlar ana südündəki bütün spesifik maddələri və onların tam olaraq nə etdiyini hələ müəyyən edə bilməyiblər. Uşaq qidası istehsal edən bioloqlar və immunoloqlar deyirlər: "Bu, hələ də elm üçün həll olunmamış tədqiqat sahəsidir". Bu sirri birləşdirən şey, ana südünün bir insandan digərinə və hətta bir qidalanmadan digərinə dəyişməsidir. Yenə də süni versiyalar təbii analoqlarını təqlid etməyə yaxınlaşır.
Təxminən on il əvvəl kimyaçılar və biotibbi mühəndislər insan südü oliqosakaridləri adlanan mürəkkəb şəkərləri necə birləşdirəcəyini anlayanda əhəmiyyətli bir addım atdılar. Təxminən 200-ü indiyə qədər kəşf edilmiş İCI-lər patogenlərlə mübarizə aparmağa və iltihab və xəstəliklərin qarşısını almağa kömək edən bağırsaq mikroorqanizmlərini qidalandırır. Son tədqiqatlardan əldə edilən yeni məlumatlara görə, bu oliqosakaridlər həmçinin beyin və immun sisteminin düzgün inkişafını təmin edir.
Digər şirkətlər döş hüceyrələrini klonlaşdırmaq və laboratoriyada çoxalmaq üçün onları qida ilə qidalandırmaq üçün biomühəndisliyə müraciət edirlər. Hər halda, onların istehsal etdiyi süddə, ən yaxşı qarışıqlarda olduğu kimi, valideyndən uşağa keçən antikorlar çatışmır. Ana südünün möcüzələrini başa düşməyincə, elmin onları təkrarlaya biləcəyini söyləmək mümkün deyil. Hal-hazırda istifadə edilən düsturlar 1800-cü illərin un kokteylindən daha sağlam olan təhlükəsiz və qidalı alternativ təklif edir.
Mənbə: bilimup.com
Tərcümə etdi: Sevil Azər
