Daha çox Misir oftalmiyası adlanan traxoma bütün dünyada milyonlarla insanı təsir edən xroniki yoluxucu xəstəlikdir. Traxomanın nə olduğu sualına cavab olaraq, onun Chlamydia trachomatis adlı bir bakteriya tərəfindən törədildiyini və ilk növbədə gözlərə təsir etdiyini və bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qarşısı alına bilən korluğun əsas səbəbi olduğunu söyləmək olar. Bu yoluxucu xəstəlik haqqında daha dərindən anlayış əldə etməklə onun yayılmasının qarşısını almaq və qlobal miqyasda həssas icmalara təsirini azaltmaq mümkün ola bilər.
Bu vəziyyət ilk növbədə gözlərə təsir edir və bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə korluğun əsas səbəbi kimi tanınır. Xəstəlik xüsusilə, tibbi xidmətə çıxışın məhdud olduğu ərazilərdə geniş yayılmışdır. Traxoma yoluxucudur və yoluxmuş şəxsin gözündən və ya burnundan axıntı ilə təmasda yayılır. Adətən, uşaqlıqda başlayır və müalicə olunmazsa, geri dönməz zərər verə bilər. Traxoma tibb sahəsində müzakirə olunan bir xəstəlik olsa da, onun simptomları adətən gözlərdə yüngül qıcıqlanma və qızartıdan başlayaraq mərhələlərlə özünü göstərir. Xəstəlik irəlilədikcə fərdlərdə işığa qarşı artan həssaslıq, bulanıq görmə və göz qapaqlarının daxili səthində kobud, çapıq kimi toxumaların əmələ gəlməsi müşahidə oluna bilər. Müalicə edilməzsə, traxoma buynuz qişada aşınmalar, xoralar və nəticədə korluq kimi ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Simptomlar ilk növbədə yoluxmuş insanlar və dəsmal və ya yataq dəsti kimi çirklənmiş əşyalarla sıx təmasda yaranır. Zəif gigiyena qaydaları, izdihamlı yaşayış şəraiti və təmiz suya çıxışın olmaması traxomanın yayılmasına kömək edir. Bundan əlavə, qidalanma və zəif immunitet sistemi kimi amillər infeksiyaya həssaslığı artıra bilər. Fiziki müayinə zamanı oftalmoloq iltihablı konjonktiva, göz qapaqlarının daxili səthindəki follikullar və buynuz qişada çapıqlar kimi xəstəliyin xarakterik əlamətlərini müəyyən etməyə çalışır.. Bəzi hallarda, narahatlıq doğuran bakteriyaların varlığını təsdiqləmək üçün laboratoriya analizi üçün toxuma nümunəsi götürülə bilər. Bundan əlavə, toxuma zədələnməsinin dərəcəsini qiymətləndirmək və xəstəliyin gedişatını izləmək üçün göz fotoqrafiyası və ya optik koherens tomoqrafiyası kimi qabaqcıl təsvir üsullarından istifadə edilə bilər.
Traxoma ilə əlaqəli ağırlaşmaların qarşısının alınmasında erkən diaqnoz və sürətli müalicə vacibdir. Traxomanın tez-tez rast gəlindiyi ərazilərdə yaşayan və ya yoluxmuş şəxslərə məruz qalmış insanlar xəstəliyin əlamətlərini izləmək üçün mütəmadi olaraq göz müayinəsindən keçməlidirlər. Mütəxəssis həkimlər traxoma haqqında məlumatlılığın artırılmasında və icmaların erkən diaqnostika və müalicənin əhəmiyyəti barədə maarifləndirilməsində mühüm rol oynayırlar. Traxomanın müalicəsi adətən xəstəliyin şiddətindən asılı olaraq antibiotik terapiyası, gigiyena təşviqi və cərrahi müdaxilənin birləşməsini əhatə edir. Bundan əlavə, üzün təmizlənməsini və ətraf mühitin yaxşılaşdırılmasını təşviq etmək məqsədi daşıyan sağlamlıq təhsili proqramları təkrar infeksiyanın qarşısını almaq və xəstəliyin ötürülməsi dövrünü kəsmək üçün çox vacibdir. Traxomanın buynuz qişanın çapıqlanması və ya trixiazis (kipriklərin çevrilməsi) kimi inkişaf etmiş ağırlaşmalara səbəb olduğu hallarda görmə qabiliyyətini bərpa etmək və gözlərin daha çox zədələnməsinin qarşısını almaq üçün cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Trixiaz cərrahiyyəsi və ya buynuz qişanın transplantasiyası kimi cərrahi prosedurlar təlim keçmiş oftalmoloji cərrahlar tərəfindən həyata keçirilir və simptomları aradan qaldırmaq və görmə nəticələrini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır. Ən yaxşı nəticələrin təmin edilməsi və xəstəliyin təkrarlanmasının qarşısının alınması üçün əməliyyatdan sonrakı qayğı və müntəzəm təqib təyinatları vacibdir.
Mənbə:medical park
Tərcümə etdi:Aynur Mikayılova
