Kokain güclü stimullaşdırıcı və yüksək dərəcədə asılılıq yaradan dərmandır.
Kokain Cənubi Amerikada yetişdirilən Erythroxylon koka (və ya sadəcə olaraq "koka") və Erythroxylum novogranatense növlərindən istehsal olunan bir alkaloid stimullaşdırıcı dərmandır. Bu o qədər güclü bir dərmandır ki, dərmanın təsirlərinə qarşı dözümlülük yalnız ondan sonra yaranır. Sadəcə bir doza istifadə etməklə asanlıqla asılılıq prosesinə düşmək mümkündür. Kokain asılılığı təkrar istifadə nəticəsində yaranır, çünki hər bir doza əvvəlkindən az kifayət edir.
Kokain istifadəsi ümumi ölüm riskini artırır və xüsusilə inyeksiya istifadəsi travma, qan infeksiyaları və HİV kimi yoluxucu xəstəliklər riskini artırır. Kokain istifadəçilərinin insult, infarkt, ürək aritmiya, ağciyərlərin zədələnməsi (siqaret kimi çəkildikdə) və ani ürək ölümü riski də yüksəkdir. Qanunsuz satılan kokain çox vaxt yerli anesteziklər, levamizol, qarğıdalı nişastası, xinin və ya şəkərlə qarışdıqda əlavə toksikliyə səbəb ola bilər.
2017-ci ildə nəşr olunan Qlobal Xəstəlik Yükü araşdırması göstərdi ki, kokaindən istifadə hər il dünyada təxminən 7300 ölümə səbəb olur. Kokaindən qurtulmağa çalışan narkomanlar depressiya, libidonun azalması, həzz duyma qabiliyyətinin azalması və yorğunluqla yanaşı, kokain həvəsi və narkotikdən uzaqlaşırlar.
Kokain qəbul etməyin ən çox görülən yolu təqribi 3 dəqiqəyə təsir edən qoxulamaqdır. Başqa bir yol venadaxili inyeksiyadır. Su ilə qarışdırılan və damara vurulan kokain cəmi 20 saniyə ərzində təsir göstərir (istifadəçilər arasında "speedball" kimi tanınan bir üsulla bəzən kokain heroinlə birlikdə yeridilə bilər). Bədənə yeridilən maddə steril olmadığı üçün bu, əlavə riskli istifadə üsuludur. Tüstüdən nəfəs almaq həm ən sürətli təsir edən, həm də ən çox asılılıq yaradan üsuldur.
Xüsusilə 1850-ci ildən sonra kokain tibbi təsirlərinə görə Qərb təbabətində geniş istifadə olunmağa başladı. Kokainin lokal anestezik və stimullaşdırıcı təsirləri ilk dəfə Ziqmund Freyd və Karl Koller tərəfindən kəşf edilmişdir. Karl Koller ilk dəfə katarakt cərrahiyyəsində kokaindən istifadə etdikdən sonra anesteziya istifadəsini tələb edən bütün cərrahi əməliyyatlarda kokaindən istifadə edilmişdir. Kokain də bir müddət Coca Cola əlavə edildi (şirkətin adındakı "koka" buna görədir).
Bir müddət sonra sui-istifadə halları getdikcə artdıqca 1960-cı illərdə kokain qeyri-qanuni elan edildi. Lakin 1970-ci illərdə onun istifadəsi qadağalara baxmayaraq Amerikada çox populyarlaşmağa başladı. Kokainin istifadəçilərinə psixoloji və fizioloji mənfi təsirləri və həmçinin asılılıq yaradan xüsusiyyətlərinə görə bu gün kokain dərman kimi istifadə edilmir. Sahiblik və istifadə qadağandır.
Mənbə: Evrimağacı.com
Tərcümə etdi: Aytac Musayeva
