Bir çox ölkələrin özünəməxsus xüsusi günləri var. Juneteenth isə Amerikanın xüsusi günüdür və hər il 19 İyun tarixində insanların küçələrə çıxması ilə qeyd edilir.
1863-cü il yanvarın 1-də vətəndaş müharibəsinin ortasında ABŞ prezidenti Abraham Linkoln Emansipasiya Bəyannaməsini dərc etdi. Sənəd, ittifaqdan ayrılmaq üçün quldarlığa qarşı prezident seçilməsini əsas götürmüş keçmiş Konfederasiyadakı bütün kölələri azad etdi.
Populyar inancın əksinə olaraq, "Emancipation Proclamation" Amerika köləliyinə son qoymadı və heç vaxt bunu etmək niyyətində deyildi. Missuri və Delaver kimi köləliyin qanuni olduğu Şimal ştatlarından bu təcrübəyə son qoyulması tələb olunmurdu, nə də azad Qara Şimallılara Amerika vətəndaşlığı hüququ verilirdi.
Cənubda elan həm mükafat, həm də cəza kimi nəzərdə tutulmuşdu: əgər ayrılmış dövlət yanvarın 1-dən əvvəl Birliyə qayıtmağı seçsə, köləliyi qeyri-qanuni etməli olmazdı; əgər həmin tarixdən əvvəl geri qayıtmaqdan imtina edərsə, həmin tarixdə onun əsarətində olanlar azadlığa çıxacaqlar. (Heç bir dövlət geri qayıtmağı seçmədiyi üçün təşviq uğursuz oldu.)
Buna görə də cənublu quldarlar Linkolnun əmrlərini yerinə yetirmək məcburiyyətində deyildilər. Emansipasiya Bəyannaməsi ilə azad edilmiş cənubda əsarət altına alınan insanlar ya özünü azad etməklə, ya da Birlik qüvvələrinin müdaxiləsi ilə güc yolu ilə azad oluna bilərdilər. Ancaq etibarsız poçt sistemi nəzərə alındıqda belə, tarixçilər bu elanın bu qədər uzun müddət əsarət altına alınmış Teksaslılardan necə saxlandığını düşünürlər. Qul sahibləri əkinlərinə nəzarəti saxlamaq üçün xəbərləri qəsdən gizlədirdilərmi? Xəbəri çatdırmağa cəhd edən xəbərçilər bunu etməkdən məcburən dayandırıldılarmı?
Dəqiq bilinən, xəbərin nəhayət necə çatdırıldığıdır. 19 iyun 1865-ci ildə general-mayor Gordon Granger 2000-ə yaxın ittifaq əsgəri ilə Texas ştatının Galveston şəhərinə gəldi və ştatda köləliyə artıq yol verilməyəcəyi mesajı verdi. 1866-cı ildən bəri həmin günün ildönümü - İyun və On Doqquzuncu İyunun birləşməsi kimi tanınan İyun ayının ildönümü Amerika köləliyinin simvolik sonu kimi qeyd olunur.
Mənbə: Britannica.com
Tərcümə etdi: Aytac Musayeva
