"İncəsənətin inciləri" rubrikası bu gün "İbtidai incəsənət dövrü"nün qısa icmalını təqdim edir.
İbtidai incəsənət, yazının icadından əvvəl insanlar tərəfindən yaradılan incəsənəti əhatə edir. Bu dövr, mağaralarda, daşlarda və sümüklərdə yaradılan rəsmləri və heykəlləri daxil edir. İbtidai incəsənət dövrü, insanların dərin mənəvi inanclarını, həyatları, təbiətə qarşı münasibətlərini və texnologiya inkişaflarını yansıdır.
Paleolit İbtidai Dövrü (2.5 milyon il əvvəl - 10,000 il əvvəl)
- Paleolit dövrü ən qədim incəsənət nümunələrinin ortaya çıxdığı dövrdür.
- Əsasən mağara rəsmiləri və qaya üstü təsvirlərdən ibarətdir.
- Heyvan təsvirləri, ov səhnələri və insan fiqurları bu dövrün əsas mövzularıdır.
Məşhur Nümunələr:
- Lascaux Mağarası Rəsmiləri (Fransa)
- Altamira Mağarası Rəsmiləri (İspaniya)
Mezolit İbtidai Dövrü (10,000 il əvvəl - 8,000 il əvvəl)
- Mezolit dövrü, Paleolit dövründən Neolit dövrünə keçid dövrüdür.
- Bu dövrdə insanların həyat tərzi dəyişməyə başlamış, ovçuluq və toplayıcılıqdan kənd təsərrüfatına keçid başlamışdır.
- İncəsənət əsərlərində daha çox insan fiqurları və gündəlik həyat səhnələri təsvir edilir.
Məşhur Nümunələr:
- Lepenski Vir (Serbiya)
Neolit İbtidai Dövrü (8,000 il əvvəl - 3,000 il əvvəl)
- Neolit dövrü kənd təsərrüfatının inkişaf etdiyi və insanların daha məskunlaşmış həyat tərzinə keçdiyi dövrdür.
- Bu dövrdə keramika, toxuculuq, və daş memarlıq incəsənəti inkişaf etmişdir.
- Dini və mərasim obyektləri, meqalitik strukturlar və gündəlik istifadə olunan əşyalar incəsənətin əsasını təşkil edir.
Məşhur Nümunələr:
- Stonehenge (İngiltərə)
- Çatalhöyük (Türkiyə)
İbtidai incəsənət dövründə istifadə olunan əsas texnika və materiallar arasında aşağıdakılar var:
- Boyalar: Təbii mineral və bitki mənşəli boyalar istifadə olunmuşdur. Məsələn, qırmızı oksid, kömür, gil və oxra.
- Oyma və heykəltəraşlıq: Sümük, daş və mamont dişi kimi materiallar üzərində oyma və heykəltəraşlıq işləri aparılmışdır.
- Rəsm: Mağara divarlarına və qayalara rəsmlər çəkilmişdir.
İbtidai incəsənət dövrü, qədim insanların dünyagörüşünü, inanclarını və gündəlik həyatlarını anlamağa kömək edir. Bu dövrün əsərləri, insanların estetik zövqlərini və mədəni irslərini göstərir. Eyni zamanda, bu əsərlər qədim insanların təbiətə olan münasibətini və onu necə təsəvvür etdiklərini əks etdirir.
İbtidai incəsənət dövrü, insan yaradıcılığının və mədəniyyətinin ən qədim izlərini saxlayan mühüm bir dövrdür. Bu dövrün əsərləri, yalnız estetik dəyəri ilə deyil, həm də arxeoloji və antropoloji araşdırmalar üçün əhəmiyyətli məlumat mənbəyidir.
Hazırladı: Gülay Qəribova
Mənbə: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2805473
https://www.fmv.edu.tr/tr-TR/news-detail/prehistorik-donem-magara-sanati/465/505
https://www.arkeolojikhaber.com/amp/haber-prehistorik-magara-resimleri-sanat-mi-ayin-isareti-mi-iletisim-dili-mi-3795/
https://www.researchgate.net/publication/370924598_INSANLIK_TARIHINDEKI_ILK_SANAT
