Qrip 3 müxtəlif növ qrip virusunun yaratdığı tənəffüs yolu infeksiyasıdır. Xalq arasında qrip kimi də tanınan bu xəstəlik, əsasən immunitet sistemi zəif olan insanlarda, uşaqlarda və yaşlılarda qəfil yüksək hərarətlə baş verir.
İmmunitet sistemi güclü olan bir çox insanlarda tamamilə asemptomatik və ya yüngül simptomlarla baş verən bu infeksiya risk qrupunda olan insanlarda ciddi, həyati təhlükəsi olan sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Erkən mərhələdə xəstəliyin əlamətlərini və simptomlarını tanıya bilmək çox vacibdir.
Qrip nədir?
Qrip Orthomyxoviridae ailəsinə aid olan tək zəncirli RNT virusudur. Üç fərqli növü var: tip A, B və C və ağır klinik xəstəlikdən məsul olan virus tipi çox vaxt Qrip A olur. İnsanlara, donuzlara, atlara, quşlara və dəniz məməlilərinə təsir göstərir.
Virus hava, damcı və təmas yolu ilə asanlıqla yayılır və bununla da bir çox insanda tənəffüs yollarının infeksiyalarına səbəb olur. Tənəffüs yollarının selikli qişasına yapışdıqda baş verən xəstəlik virusla eyni ada malikdir və xəstəliyin vəziyyətini təsvir etmək üçün tez-tez qrip sözü istifadə olunur.
Bu xəstəlik sağlam yetkinlərdə son dərəcə yüngül keçsə də, immunitet sistemi zəif olan insanlarda körpələr, uşaqlar və yaşlılar kimi risk qruplarında olan şəxslərdə çox daha ağır klinik xəstəliyə səbəb ola bilər. Buna görə də, xəstəliyin əlamətlərini vaxtında tanımaq və tənəffüs yollarında baş verən infeksiyanı mümkün qədər tez idarə etmək çox vacibdir.
H Qrip nədir?
H1N1, H3N2 kimi ifadələr qrip viruslarının alt növlərini göstərmək üçün istifadə olunur. Bu alt növlər virusun səthində tapılan hemaqlütinin (H) və neyraminidaza (N) adlı zülallara əsaslanır. “H” hemaqlütinini, “N” isə neyraminidazanı təmsil edir.
H1N1, xüsusilə 2009-cu ildə qlobal pandemiyaya səbəb olan A qripinin alt növüdür. Bu epidemiya “donuz qripi” də adlandırılan H1N1 pandemiyası kimi tanınır.
Xəstənin öskürməsi və xəstə ilə eyni qapalı mühitdə olan digər insanların bu havanı nəfəs alması, virusu tənəffüs yollarına qəbul etməsi nəticəsində virus damcı yolu ilə havaya yayılır.
Virus birbaşa tənəffüs sisteminin selikli qişasına yerləşdikdən və 1-7 gün inkubasiya müddətini tamamladıqdan sonra xəstəlik yuxarı tənəffüs yollarında infeksiyaya səbəb olur və xəstəliyin ilk əlamətləri görünür. Demək olar ki, bütün yaş qruplarından olan şəxslərdə görülən ümumi qrip əlamətləri aşağıdakı kimi sıralana bilər:
Ani qızdırma: Qızdırma bütün viral xəstəliklərdə olur. Qripdə olduğu kimi, ilk görünən simptomlardan biridir. Xəstəliyin inkubasiya dövrü başa çatdıqdan sonra adamda qəfil yüksək hərarət yaranır və qoltuqaltı (qoltuqaltı) və ya alın nahiyələrindən ölçülən bədən hərarəti 38 dərəcədən yuxarı olur.
Öskürək: Üst tənəffüs yollarının ümumi infeksiyalarından biri olan qripdə baş verən digər simptom öskürəkdir. Tənəffüs yollarının selikli qişasında inkişaf edən iltihab sekresiyanın artmasına səbəb olur və tez-tez öskürək simptomları müşahidə olunur.
Boğaz ağrısı: Tənəffüs yollarının selikli qişasında məskunlaşan və bu bölgədə geniş yayılmış infeksiyaya səbəb olan qrip virusu inkubasiya müddətini tamamladıqdan sonra boğaz ağrısı, udma çətinliyi kimi şikayətlərə səbəb olur. Sonrakı dövrdə boğazın selikli qişası öskürəklə qıcıqlanır və bu, xəstədə səs-küy, qidalanma çətinliyi kimi əlavə şikayətlərə səbəb ola bilər.
Əzələ ağrısı: Viral infeksiya halında insan bədənin müqavimətinin zəifləməsi səbəbindən geniş yayılmış əzələ ağrısı və yorğunluq yaşayır. Xəstəlik zamanı immunitet sistemini dəstəkləmək üçün düzgün istirahət etmək və yemək son dərəcə vacibdir.
Mənbə:
Tərcümə etdi: Nuray Mürsəlova
