HİV (insan immunçatışmazlığı virusu) orqanizmə infeksiya ilə mübarizə aparan hüceyrələrə hücum edərək insanı digər infeksiyalara və xəstəliklərə qarşı daha həssas edən bir virusdur.
O, HİV-ə yoluxmuş şəxsin müəyyən bədən mayeləri ilə təmasd, ən çox qorunmayan cinsi əlaqə zamanı (HİV-in qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün prezervativ və ya HİV dərmanı olmadan cinsi əlaqə) yaranır.
Müalicə olunmazsa, İİV QİÇS (qazanılmış immun çatışmazlığı sindromu) xəstəliyinə səbəb ola bilər.
İnsan bədəni HİV-dən xilas ola bilmir və HİV-in effektiv müalicəsi yoxdur. Xoşbəxtlikdən, HİV dərmanı ilə effektiv müalicə (antiretrovirus terapiya və ya ART adlanır) mövcuddur. Əgər təyin edildiyi kimi qəbul edilərsə, İİV dərmanı qanda HİV-in miqdarını (həmçinin virus yükü adlanır) çox aşağı səviyyəyə endirə bilər. Buna viral supressiya deyilir. Bir insanın virus yükü o qədər azdır ki, standart laboratoriya onu aşkar edə bilmirsə, buna aşkar edilə bilməyən virus yükü deyilir. İİV dərmanını təyin olunduğu kimi qəbul edən və aşkar olunmayan virus yükünü alan və saxlayan İİV-li insanlar uzun və sağlam ömür sürə bilər və HİV-i cinsi əlaqə yolu ilə HİV-mənfi partnyorlarına ötürməyəcəklər.
QİÇS nədir?
QİÇS HİV infeksiyasının gec mərhələsidir, virus səbəbiylə bədənin immun sistemi çox zədələndikdə baş verir.
ABŞ-də İİV-ə yoluxmuş insanların əksəriyyəti QİÇS-ə yoluxmur, çünki HİV dərmanını təyin edildiyi kimi qəbul etmək xəstəliyin gedişatını dayandırır.
İİV-ə yoluxmuş şəxs aşağıdakı hallarda QİÇS-ə keçmiş sayılır:
Onların CD4 hüceyrələrinin sayı hər kub millimetr qan üçün 200 hüceyrədən aşağı düşür(Sağlam immun sistemi olan bir insanda CD4 sayı 500 ilə 1600 hüceyrə/mm3 arasındadır).
CD4 sayından asılı olmayaraq bir və ya bir neçə fürsətçi infeksiya inkişaf etdirirlər. HİV dərmanı olmadan, QİÇS-ə yoluxmuş insanlar adətən təxmi 3 il sağ qalırlar. Kimsə təhlükəli fürsətçi xəstəliyə tutulduqda, müalicə olunmadan gözlənilən ömür təxminən 1 ilə qədər azalır. HİV dərmanı hələ də HİV infeksiyasının bu mərhələsində insanlara kömək edə bilər və hətta həyat qurtara bilər. Lakin HİV-ə yoluxduqdan dərhal sonra HİV dərmanına başlayan insanlar daha çox fayda görürlər. Buna görə də HİV testi çox vacibdir.
HİV olub-olmadığımı necə bilirəm?
Sizdə HİV olub-olmadığını dəqiq bilməyin yeganə yolu testdən keçməkdir. Test nisbətən sadədir. Sağlamlıq xidmətinizdən HİV testi üçün müraciət edə bilərsiniz. Bir çox tibbi klinikalar, maddə asılılığı proqramları, icma sağlamlıq mərkəzləri və xəstəxanalar da onları təklif edir. Testiniz müsbət olarsa, mümkün qədər tez müalicəyə başlamaq üçün HİV-ə qulluq xidmətinə qoşula bilərsiniz. Testiniz mənfi olarsa, gələcəkdə HİV-ə yoluxmamaq üçün addımlar atmağınız lazım olan məlumata sahibsiniz.
Mənbə: Hiv.gov
Tərcümə etdi: Nərmin Abışova
