Təbiətdə quduzluğun əsas mənbəyi canavar, çaqqal, tülkü, donuz, ayı kimi vəhşi heyvanlardır. Bundan əlavə, yalnız Cənubi Amerikada tapılan yarasa növü quduzluq virusunu daşıyır. Quduzluq virusu hansısa yolla it, pişik, eşşək kimi ev heyvanlarına yayıla və onların arasında mövcud olmağa davam edə bilər. İlan və kərtənkələ kimi soyuqqanlı heyvanlar quduzluq virusunu daşımır. Quşların, toyuqların, siçanların, hamsterlərin və dovşanların dişləməsi quduzluq təhlükəsi yaratmır. Demək olar ki, bütün heyvanlar quduzluq virusuna yoluxduqdan sonra xəstələnir və ölür. Yalnız yarasalar quduzluq virusunu özləri xəstələnmədən daşıya bilər.
Quduzluq virusu insanlara xəstə heyvanların dişləməsi nəticəsində keçir və xəstəlik törədir. Daha nadir hallarda açıq yaraları olan insanlar bu xəstə heyvanların tüpürcəyi ilə çirklənmiş ayaqları və pəncələri ilə qaşımaq nəticəsində quduzluq virusuna yoluxa bilərlər. Quduzluq riski daşıyan demək olar ki, bütün xəsarətlər səbəbsiz hücumlar nəticəsində baş verir.
Quduzluğu olan heyvanların xüsusiyyətləri
Quduzluq xəstəliyinə tutulmuş heyvanlarda xəstəliyin ilkin mərhələlərində davranış dəyişiklikləri müşahidə olunur. Başlanğıcda qorxaq olurlar. Əvvəlcə, gözdən uzaq durmağa çalışsalar da, getdikcə sahibinin əmrlərinə qulaq asmır və hətta sahiblərinə hücum edirlər. İtlər evlərini tərk edir və bir daha geri qayıtmırlar. Xəstəlik irəlilədikcə ağızlarından çoxlu miqdarda tüpürcək çıxarmağa başlayırlar. Tədricən müvazinət itirilir, iflic olur və yeriyə bilmir, yıxılırlar. Quduz heyvan ən geci bir həftə ərzində ölür.
Bəs insanlarda quduzluq necə inkişaf edir?
Quduz heyvanın yaratdığı yaradakı sinirlər vasitəsilə virus beynə keçir və orada çoxalmağa başlayır. Bu proses yavaş-yavaş gedir. Virus orqanizmə daxil olduqdan sonra simptomlar görünənə qədər olan dövrə inkubasiya dövrü deyilir. Bu müddət orta hesabla 20 ilə 60 gün arasında dəyişsə də, dişləmə yerinin beyinə yaxınlığına, yaranın ölçüsünə və yara yerindəki sinirlərin zənginliyinə görə inkubasiya dövrü qısa və ya uzun ola bilər. Bu, 4-5 gün və ya bir ilə qədər qısa ola bilər.
Mənbə: medical park
Tərcümə etdi: Aynur Mikayılova
