Ölülər günü bütün Meksikada kəllə, skelet və məzar ziyarətləri ilə qeyd olunur. Bu, ispanlar və Latın Amerikalıları tərəfindən qeyd olunan bir festivaldır, məqsədi ölüləri xatırlamaqdır.
Ölülər günü haqqında 10 şey
1- Bayramın tarixi min illər əvvələ gedib çıxır
Ölülər günü bir neçə min il əvvəl ölülərə yas tutmağa hörmətsizlik kimi baxan Azteklər, Tolteklər və digər Nahua xalqları ilə yaradılıb. İspanyaqədərki bu mədəniyyətlər üçün ölüm, həyatın uzun davamlılığında təbii bir mərhələ idi. Bu bayrama görə ölənlər hələ də cəmiyyətin üzvləri sayılır, yaddaşlarda, ruhda sağ qalır və ölülər günü zamanı müvəqqəti olaraq Yerə qayıdırlar.
Bugünkü Ölülər günü bayramı İspandan əvvəlki dini ayinlərin və xristian bayramlarının qarışığıdır. Bu, 1 və 2 noyabrda - Katolik təqvimində Bütün Müqəddəslər Günü və Bütün Ruhlar Günündə - payız qarğıdalı yığımı zamanı baş verir.
2- YUNESKO tərəfindən tanınıb
2008-ci ildə YUNESKO bu bayramı bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına əlavə etməklə Ölülər gününün əhəmiyyətini tanıdı. Bu gün bütün dini və etnik mənşəli meksikalılar Dia de los Muertos bayramını qeyd edirlər.
3- Mehrablar mühüm bir ənənədir
Bayramın mərkəzi hissəsi fərdi evlərdə və qəbiristanlıqlarda tikilmiş qurbangah və ya ofrendadır. Bunlar ibadət üçün qurbangahlar deyil; daha doğrusu, ruhları yaşayış məkanına qaytarmaqdır. Ona görə də su, yemək, ailə fotoşəkilləri və vəfat edən hər bir qohum üçün şam kimi təqdimlər qoyulur. Əgər ruhlardan biri uşaqdırsa, qurbangahda kiçik oyuncaqlar da tapa bilmək olar.
Marigoldlar qurbangahı bəzəmək üçün istifadə edilən əsas çiçəklərdir.
4- Ədəbi kalaveralar
Calavera "kəllə" deməkdir. Bu calaveralar Ölülər gününü qeyd etmənin məşhur hissəsidir.
5- Xüsusilə calavera Catrina
1947-ci ildə rəssam Dieqo Rivera özünün şah əsəri olan "Alameda Parkında Bazar Günü Günortasının Yuxusu" adlı divar rəsmində Posadanın stilizə edilmiş skeletini nümayiş etdirmişdir. Posadanın skelet büstündə böyük qadın papağı vardı, Rivera onu qadına çevirdi və ona "zəngin" mənasını verən Katrina adını verdi. Bu gün Calavera Catrina və ya zərif kəllə, Ölülər Gününün ən çox yayılmış simvoludur.
6- Ailələr ölülərə yemək gətirirlər
Ruhlar aləmindən canlı aləmə səyahət edərkən, ölülər böyük aclıq və susuzluqdan əziyyət çəkir. Ən azı bu, Meksikada ənənəvi inancdır. Bu səbəbdən bəzi ailələr mərhum sevdiklərinin sevimli yeməyini qurbangahın üstünə qoyurlar.
Pan de muerto və ya ölülərin çörəyi, tez-tez anis toxumları olan və xəmirdən hazırlanmış sümüklər və kəllələrlə bəzədilmiş tipik bir şirin çörəkdir (pan dulce).
7- İnsanlar kostyum geyinirlər
Ölülər Günü gecə-gündüz bütün saatlarında küçələrə və meydanlara çıxan yüksək sosial bayram tədbiridir. Skelet kimi geyinmək əyləncənin bir hissəsidir. Hər yaşda olan insanların üzləri kəllə sümüyünü xatırlatmaq üçün sənətkarlıqla rənglənir və onlar Calavera Catrina-nı təqlid edən kostyumlar və dəbli paltarlar geyinirlər. Bir çox əylənənlər həyəcanı artırmaq və bəlkə də ölüləri diriltmək və şənlik zamanı onları yaxın saxlamaq üçün mərmi və ya digər səs-küy yaradan əşyalar taxırlar.
8- Küçələr papel picado ilə bəzədilib
Ustalar rəngli salfet kağızlarını onlarla təbəqəyə yığır, sonra çəkic və çisel bitləri ilə təbəqələri deşirlər. Papel picado yalnız Ölülər günündə istifadə edilmir, həm də qeyd etmədə mühüm rol oynayır. Qurbangahların ətrafında və küçələrə tökülən sənət küləyi və həyatın kövrəkliyini təmsil edir.
9- Mexiko şəhəri əlamətdar parada ev sahibliyi edir
Día de los Muertos Meksikada və getdikcə xaricdə həmişəkindən daha populyardır. Nyu-Yorkda yerləşən qeyri-kommersiya mədəniyyət təşkilatı Mano a Mano: Sərhədsiz Meksika Mədəniyyəti on ildən artıqdır ki, şəhərin ən böyük Ölülər Gününü qeyd edir.
Ancaq ən orijinal qeyd etmələr Meksikada keçirilir.
Mexiko şəhəri Ölülər günü üçün skelet heykəllərlə bəzədilir.
10- Digər icmalar da fərqli şəkildə qeyd edirlər
Meksikadakı çoxsaylı icmalar Ölülər gününü qeyd edir, lakin üslub və ənənələr bölgənin İspandan əvvəlki dominant mədəniyyətindən asılı olaraq bölgəyə görə dəyişir.
Mənbə: Arkeofili
Tərcümə etdi: Aminə Paşazadə
