Quduzluq ev və vəhşi heyvanlarda rast gəlinən zoonoz virus xəstəliyidir. Bu viral xəstəlik bütün məməlilərin, o cümlədən insanların mərkəzi sinir sisteminə təsir göstərir.
Semptomlar göründükdən sonra quduzluq, demək olar ki, əksərən həm heyvanlar, həm də insanlar üçün ölümcül olur.
Quduzluq virusu heyvanlardan başqa heyvanlara və ya insanlara yoluxmuş heyvanın tüpürcəyi ilə sıx təmasda, dişləmə, cızıq və zədələnmiş dəri/selikli qişaların yalanması yolu ilə ötürülür. Köpəklər virusun ən çox yayılmış mənbəyidir və insanların quduzluqdan ölümlərinin 95%-dən çoxuna cavabdehdirlər.
Vəhşi təbiət populyasiyaları da quduzluq virusunun ötürülməsi üçün mənbə rolunu oynayır. Xəstəliyin ötürülməsində ən təsirli olan vəhşi heyvanlar Şərqi Avropada yenot itləri və tülkülərdir; Şimali Amerikada skunks və yarasalar; Afrika və Asiyada çaqqallar və monqular; Latın Amerikasında yarasalar; Puerto Rikoda və digər Karib adalarında monqozlar; Cənubi Koreyada onlar yenot itləridir.
Quduzluq xəstəliyi daşıyan heyvanlarla birbaşa təmasda olduqda ev heyvanlarına keçə bilər. Xəstəlik insanlara quduz bir heyvan və ya çirklənmiş ev heyvanları ilə təmasda ola bilər.
Ev heyvanlarından və ya vəhşi təbiətdən yoluxma riskini azaltmaq və bu ölümcül xəstəlikdən qorunmaq üçün görülə biləcək ən yaxşı tədbir heyvanları peyvənd etməkdir.
Xəstəliyin simptomları görünəndən sonra xəstəlik həm heyvanlar, həm də insanlar üçün demək olar ki, ölümcül olur. Quduzluğun diaqnozunu klinik müşahidələr əsasında qoymaq çətindir və diaqnoz çox vaxt etibarsız olur.
Heyvanlarda quduzluğun ən etibarlı əlamətləri şiddətli davranış dəyişiklikləri və izah olunmayan mütərəqqi iflicdir. Xəstəlik heyvanlarda aqressiv davranışa və/yaxud letarji və iflic əlamətlərinə səbəb ola bilər.
İnsanlarda quduzluğun ilkin əlamətlərinə dişləmə yerinin yaxınlığında ağrı, qızdırma, narahatlıq və karıncalanma və ya həssaslığın dəyişməsi daxil ola bilər. Əksər insanlar həmçinin genişlənmiş göz bəbəkləri, səsə və işığa qeyri-adi həssaslıq, bədən istiliyinin dəyişməsi, qıcolmalar, varsanılar və hidrofobiya yaşayırlar.
Quduzluq həm insanlarda, həm də heyvanlarda iflic, komaya, sonra isə ölümə səbəb olur.
Mənbə: boehringer ingelheim
Tərcümə etdi: Sevil İsmayılova
