Vikinqlərin qonşularını qorxutmasından əsrlər keçdi. Lakin onların mədəniyyətinə maraq azalmayıb: tarixi romanlar yazılır, filmlər, seriallar çəkilir. Skandinaviya mifologiyası qəddar dənizçilərin dünyagörüşünün ən mühüm təbəqələrindən biridir. Ən xırda təfərrüatlarına qədər təsdiqlənmiş tanrılar dünyası haqqında fikirlər vikinqlərə israrlı, güclü və bütün çətinliklərə tab gətirməyə imkan verdi.
Mahnı topluları
Skandinaviya mifologiyası haqqında əsas bilik mənbələri Yaşlı Edda və Kiçik Eddadır. Köhnə İslandiya mahnılarının ilk toplusu tanrılar və qəhrəmanlardan bəhs edir. Kiçik Edda, Ağsaqqal əfsanələrinə istinadlarla yanaşı, praktik olaraq dərslik rolunu oynayaraq poeziyanın xüsusiyyətlərini göstərir. Bu əlyazmalar uzun ömür üçün nəzərdə tutulmuşdu - bir çox əsrlər sonra Tolkien və Skandinaviya fantaziyasının bir çox müəllifləri üçün ilham mənbəyi kimi xidmət etdi.
Odin
Skandinaviya mifologiyasının bütün tanrıları ölümlüdür. Ragnarok zamanı - "Tanrıların Alatoranlığı" - şiddətli bir döyüş baş verəcək, bu zaman hamı öləcək. Bu, əsas tanrılar qrupunun - Aesirlərin ali nümayəndəsi olan Odinə də aiddir. O, hikmət, cadu, poeziya və sehrli sehrlərə cavabdeh olan yer dünyasına nəzarət edir. Əfsanələrdə deyilir ki, o, ayaq barmaqlarına qədər boz plaşda və enli, uclu papaqda qoca kişi qiyafəsində vaxtaşırı yer üzünü gəzir - bu, Üzüklərin Rəbbi filmindəki Qandalf deyilmi?
Allahın bu təcəssümü bir sirrdir, çünki skandinaviyalılar bu şəkildə geyinməyə meylli deyillər - nəm, soyuq havada bu, ən azı praktik deyil. Bir gözlü - hikmət mənbəyindən içmək fürsəti üçün ikinci görmə orqanı ilə ayrıldı. Onun silahı nizədir və ali ace iki qarğa ilə birlikdə səkkizayaqlı at üzərində hərəkət edir.
Thor
Thor Odinin öz oğlu və eyni zamanda çox güclü bir tanrıdır. Onun təsir dairəsi ildırım, döyüşçülər və məhsuldarlıqdır. Onun məşğuliyyəti nəhənglər və canavarlarla mübarizə aparır, nəhəng çəkic bu işdə ona kömək edir. Thor “güc var, qalanı ardınca gələcək” prinsipi ilə yaşayır və keçi çəkilmiş döyüş arabasında hərəkət edir. Aclıq hissi ilə bir buynuzlu yeyir, buna görə də Skandinaviya mifologiyasının xüsusilə qızğın pərəstişkarları bəzən belə bir qurbanla onun rəğbətini qazanmağa çalışırlar. Qəhrəmanın taleyi əvvəlcədən müəyyən edilmişdir - o, ən ümidsizlərin başında son döyüşə girəcəkdir.
Loki
Bəşəriyyətə məlum olan ən mübahisəli tanrılardan biri nə yaxşı qəhrəman, nə də yaramazdır. Onun hərəkətləri ilk baxışda qeyri-müəyyən və məntiqsiz olsa da, bir müddət sonra onların mənası aydınlaşır. Loki bacarıqlı və hiyləgərdir, yalnız onun köməyi sayəsində tanrılar sehrli əşyalarını aldılar. O, insanların yaradıcılarından biri kimi vaxtaşırı onların varlığına müdaxilə edir, bəzən hətta kömək edir. Dəniz nəhəngi Aegirdəki ziyafətdə iştirak edənlərin qorxaqlığı və natəmizliyi haqqında nalayiq ifadələrlə danışdığı bədbəxt bir səhnədən sonra Loki qayaya zəncirləndi və bir ilan asıldı. Mərhəmətli arvadı Sigyn başına zəhər damcıladığı bir fincan tutur. Bəzən onu boşaltmaq üçün getməli olur və Loki onun üzünə axan zəhərdən əziyyət çəkir. Sonra Skandinaviya inanclarına görə zəlzələlər baş verir.
Freya
Cəsarətli Valkirilər qanadlı atlar üzərində döyüş meydanına qaçaraq kimin Valhallaya gedəcəyinə və kimin bu dünyada qalacağına qərar verirlər.Onların lideri Freya iki pişiyin çəkdiyi arabada görünür, bir sözlə güclü, müstəqil qadının ideal nümunəsidir. İlahə həm də canlıların iztirablarına səmimi şəkildə rəğbət bəsləyən, xarakterinin yumşaq tərəfinə malikdir. O, vaxtaşırı insanların taleyini bilən Odinin həyat yoldaşı Frigg və ya Friya ilə qarışdırılır.
Norns
Skandinaviya mifologiyasının tanrıları heç bir insana yad deyil: onlar həm də bundan sonra nə olacağını bilməkdə maraqlıdırlar. Norn sehrbazları, bütün dünyanın taleyini olduğu kimi, taleyini də təyin etmək qabiliyyətinə malikdir. Onlar bir bulağın yaxınlığında yaşayırlar və Dünya Ağacının köklərini su ilə sulayırlar - onun qiyafəsində Vikinqlər Kainatı təmsil edirdilər. Ən bərbad qadın keçmişin sirlərini bilirdi, orta yaşlı xanım indikini görürdü, gənc qız isə gələcəyə baxa bilirdi. Odinin özü məsləhət üçün dəfələrlə gözəllərə müraciət edib.
Mənbə:ethnomir.ru
Tərcümə etdi:Leyla Əliyeva
