Çoxumuz mükəmməlliyi müsbət bir şey hesab edirik. Bununla belə, tədqiqatçılar bu xüsusiyyətə xas olan təhlükələri və sağlamlıq problemlərini qeyd edirlər.
Mükəmməllik erkən yaşlarda başlayan və getdikcə daha çox yayılan bir xüsusiyyətdir. İngiltərə, ABŞ və Kanadada Thomas Curran və Andrew Hill tərəfindən aparılan araşdırmalar göstərir ki, 1989-2016-cı illər arasında universitet tələbələri arasında mükəmməllik meylləri tədricən artıb.
Mükəmməlliyin zərərləri:
Mükəmməllik insanları geridə saxlayan bir xüsusiyyətdir. Mükəmməl insanlar nəyin bahasına olursa olsun səhv etməkdən çəkinərək məqsədlərinə çatmağı çətinləşdirirlər.
Mükəmməliyyətçilik bir insanı geridə saxlamaqla yanaşı, depressiya, narahatlıq, vəsvəsə, qidalanma pozğunluqları, xroniki yorğunluq, yuxusuzluq, xroniki baş ağrıları, həzmsizlik, vaxtından əvvəl ölüm və intihar kimi bir sıra böyük problemlərə də səbəb ola bilər.
"Sağlam" yoxsa "qeyri-sağlam"?
Mükəmməllik çox vaxt müsbət xüsusiyyət kimi qəbul edilir. Bununla belə, bu mübahisəli məsələdir. Bəzi ekspertlər “sağlam” və “qeyri-sağlam” mükəmməlliyi bir-birindən fərqləndirirlər. Yüksək standartlara, motivasiyaya və nizam-intizam kimi xüsusiyyətlərə görə 'sağlam' bir meyl ola bilən şey, insanın özünü heç vaxt kifayət qədər yaxşı görmədiyi və buna görə də hədəflərindən geri çəkildiyi bir vəziyyətə çevrildikdə sağlamlıqsızlaşır.
Futbolçu Kristiano Ronaldo mükəmməlliyə deyil, ən yaxşıya can atdığını deyir.
Hill deyir ki, bəzən diqqətlilik mükəmməllik ilə qarışdırılır; birincisi sağlam, ikincisi isə qeyri-sağlam ola bilər. Diqqətli insanlar problem ortaya çıxanda onun öhdəsindən gəlməyin yolunu taparkən, mükəmməllik tərəfdarları yolda hər bir zərbəni hiss edir və dərhal stresə düşürlər.
"Uğursuzluq qarşısında mükəmməliyyətçilər daha emosional reaksiya verirlər; daha çox günahkarlıq, utanc və qəzəb hiss edirlər. Daha asan təslim olurlar."
Bu vəziyyət onların əldə etmək istədikləri uğura da mane olur. Müvəffəqiyyət qazana bilməyəndə nəinki etdiklərinə görə məyus olurlar, həm də öz şəxsiyyətlərindən utanırlar. Sonra mükəmməllik bu utanc hissini yaşamamaq üçün müdafiə taktikasına çevrilir. Mükəmməlsinizsə, uğursuz olmayacaqsınız və uğursuz olsanız, utanmayacaqsınız.
Beləliklə, mükəmməllik axtarışı bir qapalı dairəyə çevrilir və belə bir şey mümkün olmadığı üçün nəticəsiz bir axtarışdır.
Tədqiqatlar mükəmməlliyin intihar düşüncəsinə səbəb olduğunu göstərir. Görünür, öz səhvlərinə çox diqqət yetirən, özünü heç vaxt kifayət qədər yaxşı hesab etməyən, valideynləri tərəfindən daim tənqid olunan və ya yüksək şəxsi standartları olan insanlar intihar düşüncələrinə daha çox meyllidirlər.
Sosial medianın da uğursuzluq qorxusuna ciddi təsiri var. Səhvlərinizdən birinin qısa zamanda bütün dünyada eşidiləcəyi qeyri-realdır. Elə buna görə də əsl böyük addım o daim tənqid edən perspektivi həm özünə, həm də başqalarına daha mərhəmətli baxışla əvəz etməkdir.
Mənbə: BBC
Tərcümə etdi: Aysel Qasımova
