Niyə Ağlayırıq?
Heyvanların çoxu güclü fiziki ağrı hiss etdikdə ağlayır. İnsanlar isə fiziki ağrılarla yanaşı, emosional ağrılar da yaşadıqları zaman “göz yaşı” adlı mayeni axıtmaq qabiliyyətinə malikdirlər və bu bizi digər heyvanlardan fərqləndirən xüsusiyyətdir. İnsanlarda fərqli funksiyaları olan üç fərqli göz yaşı var.
Bazal göz yaşları gözləri qorumaq, qidalandırmaq və yağlamaqdan məsul olduğu halda, gözləri qıcıqlandırıcılardan qorumaq üçün refleks gözyaşları əhəmiyyətli miqdarda istehsal olunur.
Emosional göz yaşları fərdlər üçün emosional vəziyyətlərini ifadə etmək üçün bir yol kimi xidmət edir. Emosional ağlamanın dəqiq səbəbi bilinməsə də, stresi azaltmaq, empatiyanı təşviq etmək və hormon səviyyələrini tarazlaşdırmaq kimi müxtəlif faydaları olduğuna inanılır.
Ağlamaq insanların fiziki ağrılarının öhdəsindən gəlməsi üçün ən çox yayılmış üsullardan biridir. Ağlamağın ağrıları aradan qaldırmağa kömək edən bir neçə səbəbi var. Birincisi, ağlamaq təbii ağrıkəsici olan endorfinlərin ifraz olunmasına səbəb olur.
İkincisi, ağlamaq ağrıları artıra bilən stressi aradan qaldırmağa kömək edir. Ağlamaq stres hormonlarından biri olan kortizolun səviyyəsini azaltmağa kömək edir və nəzarət edilmədiyi təqdirdə sağlamlığımıza mənfi təsir göstərir. Buna görə də ağlamaq streslə mübarizə aparmaq və çətin vəziyyətlərin öhdəsindən gəlmək üçün sağlam bir yoldur.
Nəhayət, ağlamaq sosial əlaqələri gücləndirməyə kömək edə bilər. Ağlayan birinə qarşı empatiya və ona kömək etməyə hazır olmaq onun digər insanlarla əlaqə saxlama və münasibətləri gücləndirməsi ehtimalını artırır.
Niyə Gülərkən Ağlayırıq?
Tədqiqat göstərib ki, gülərkən və ya xoşbəxtlik anlarında ağlamaq sıx hissləri tənzimləməyə kömək edir.
Nəticə etibarilə, sevincli hadisələr yaşayarkən sıx duyğularını ağlayaraq ifadə edən fərdlərin duyğularını daha təsirli şəkildə idarə edə bildiyi müşahidə edilib.
Kədərli olanda niyə ağlayırıq?
Ağlamaq emosional ağrıları aradan qaldırmaqla yanaşı stressi də azalda bilər. Biz ağlayarkən, sıxışdırıla bilən və həddən artıq ağırlaşa biləcək duyğuları buraxırıq. Ağlamaq bizə çətin duyğuları emal etməyə və çətin emosional təcrübədən keçməyə imkan verən bir hərəkət ola bilər.
Kədərli situasiyalarda “gülməyə” meylimizin altında yatan nəzarət mexanizmi də ekspertlər tərəfindən araşdırılır. Güclü emosiyalar insanları normaldan fərqli davranmağa sövq edə bilər. Bu gərgin duyğuları yaşayarkən ortaya çıxan müsbət reaksiyalar insanlara daha yaxşı nəticələr əldə etməyə kömək edə bilər. Bu, tarazlıq yaradır və emosiyalarımızı daha yaxşı idarə etməyə imkan verir.
Ağlamağın 5 Faydaları
1. Bədəni təmizləyir
Ağlamaq bədənimizdən toksinləri və stress hormonlarını çıxarmağa kömək edə bilər, xüsusən də emosional göz yaşları tökdükdə. Emosional göz yaşları, gözlərimizi qıcıqlandırıcılardan qorumaq və ya onları yağlamaq üçün istehsal olunan refleks və ya davamlı göz yaşlarından daha çox zülal və kimyəvi maddələr ehtiva edir. Emosional göz yaşları tökməklə, emosional stress nəticəsində yığılan kortizol və digər toksinlərin səviyyəsini azalda bilərik.
2. Özünü sakitləşdirməyə kömək edir
Ağlamaq da bizə sakitləşməyə və mənfi emosiyaların öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər. Ağlamaq istirahət və həzm üçün cavabdeh olan parasimpatik sinir sistemini aktivləşdirir. Parasempatik sinir sistemi ürək döyüntüsümüzü, qan təzyiqimizi və tənəffüs sürətimizi aşağı sala və rahatlamağa kömək edə bilər.
Ağlamaq həm də oksitosini, bağlılığı və inamı təşviq edən hormonu ifraz etməsi nəticəsində, özümüzü daha bağlı və dəstəklənmiş hiss edirik.
3. İmmuniteti gücləndirir
Daha əvvəl qeyd edildiyi kimi, göz yaşları bədənimizdən toksinləri çıxarmağa kömək edir, bu da immunitet sisteminin güclənməsinə səbəb ola bilər. Ağlamanın ağ qan hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdırdığı və infeksiyalarla mübarizə apardığı da müəyyən edilmişdir.
4. Yuxuya kömək edir
Uyğun və sağlam bir şəkildə həyata keçirildikdə, ağlamaq yuxuya müsbət təsir göstərə bilər. Məsələn, ağlamaq stressi aradan qaldırmağa, qan təzyiqini azaltmağa, xoşbəxtlik hormonlarını buraxmağa və əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Ağlamaq emosional münaqişələrin və ya gecələr bizi oyaq saxlaya biləcək problemlərin həllində faydalı ola bilər.
5. Sosial dəstəyi artırır
Hər insan köməyə ehtiyacı olanda ifadə edə bilmir. Bu vəziyyətlərdə ağlamaq da köməyə və ya rahatlığa ehtiyacımızı bildirərək sosial funksiyanı yerinə yetirə bilər. Ağlamaq dostlarda, ailədə və hətta yad insanlarda empatiya, rəğbət və şəfqət hissi doğura bilər.
O, həmçinin zəifliyimizi və unikallığımızı göstərməklə əlaqələrimizi gücləndirə bilər. Ağlamaq bizə hisslərimizi bölüşməyə və dəstək almağa imkan verməklə kədər, itki və ya travmanın öhdəsindən gəlməyə kömək edir.
həddindən artıq ağlama
Ağlamaq təbii və faydalı olsa da, bir çox insan davranışları kimi, həddindən artıq olduqda müxtəlif psixoloji və fiziki zərərləri olur. Əgər ağlama davranışı nəzarətdən kənardadırsa, tez-tez və sıx şəkildə baş verirsə, psixoloji dəstək almaq tövsiyə olunur.
Həddindən artıq ağlamanın fiziki zərərləri nələrdir?
Həddindən artıq ağlama bədənin maye balansını poza bilər və susuzluğa səbəb ola bilər. Göz yaşlarında olan duz dərinin nəmini itirməsinə və qurumasına səbəb olur. Bundan əlavə, göz yaşlarını silmək üçün istifadə etdiyimiz salfet və ya dəsmal dəri baryerini zədələyə və qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.
Həddindən artıq ağlamanın da gözlərə mənfi təsiri var. Gözlərdə qızartı, şişkinlik, yanma və qaşınma kimi simptomlar müşahidə oluna bilər. Bu, həmçinin göz təzyiqini artıra və göz sağlamlığını poza bilər.
Həddindən artıq ağlamağın psixoloji zərərləri nələrdir?
Həddindən artıq ağlama depressiyanın həm əlaməti, həm də tətikçisi ola bilər. Depressiyada olan insanlar daim bədbəxtlik, günahkarlıq, dəyərsizlik və ümidsizlik hissləri yaşayırlar. Bu duyğular insanı daha çox ağlamağa sövq edir. Bu pis dairədən xilas olmaq üçün peşəkar yardım almaq lazımdır.
Çox ağlamaq insanın özünə inamını da zədələyir. İnsan özünü gücsüz, çarəsiz və qeyri-adekvat hiss edir. Başqalarının ona yazığı gəldiyini və ya aşağıladığını hiss edə bilər və bu onun sosial münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilər.
Həddindən artıq ağlamaq, həmçinin stressi artıra bilər.
Həddindən artıq ağlamanın qarşısını necə almaq olar?
Ağlamağın qarşısını almaq üçün ilk addım ağlamanın səbəbini anlamaqdır. Fiziki və ya psixoloji problem ağlamağa səbəb olarsa, yardım almaq lazımdır.
Psixoloqlar tez-tez bir insanın duyğularını daha yaxşı başa düşməsinə və narahatlığını azaltmağa kömək etmək üçün davranış terapiyası, koqnitiv davranış terapiyası və ya psixodinamik terapiyadan istifadə edirlər. Psixoloji dəstək də insanın ağlama hərəkətinə necə yanaşmasına təsir edə bilər.
Bəzən insanlar ağlama hərəkətini inkar edirlər və ya onu boğmağa çalışırlar. Bu zaman ağlamaq istəyi və stress səviyyəsi yüksəlir və qaçılmaz olaraq daha şiddətli ağlama sehrləri baş verir. Bunun əvəzinə insanın ağlama hərəkətini qəbul edib, özünü ifadə etməsinə icazə verməsi daha faydalıdır.
Mənbə: Hiwell
Tərcümə etdi: Aminə Paşazadə
