Mobil telefonlar artıq bədənimizin bir hissəsinə çevrilib. Bu gün 5 milyard insanın cib telefonu var. Bu o deməkdir ki, dünyada insanların 61 faizinin mobil telefonu var və onların böyük əksəriyyəti “ağıllı” telefonlardır. Yəni bu telefonlar həqiqətən zərərsizdirmi? Belə böyük iqtisadi bazarda araşdırmalar həqiqətən etibarlı və qərəzsizdirmi?
Mobil telefonlar xərçəng yaradırmı?
Yüksək dozada ionlaşdırıcı şüalanma bədənə toxunduqda DNT zədələnməsinə səbəb olaraq xərçəngə səbəb ola bilər. Qamma, X-şüaları və ultrabənövşəyi şüalar bu xüsusiyyətə malikdir, yəni təhlükəli şüalanma ehtiva edir. Bu xüsusiyyət radioterapiya və radiologiyada istifadə edilən bəzi cihazlarda mövcuddur. Mobil telefonlar, mikrodalğalı sobalar, radiolar və televizorlar ionlaşmamış enerji daşıyır. Bu cür cihazların xərçəngə səbəb olduğuna
dair əlimizdə heç bir sübut yoxdur. Mikrodalğalı sobaların və mobil telefonların toxunduqları toxumada temperaturu artırdığı məlum olsa da, onların zərərli olduğuna dair heç bir sübut yoxdur.
Onların zərərli olduğuna dair hələ heç bir sübut yoxdur.
10 il əvvələ qədər bəzi tədqiqatlar cib telefonlarının beyin şişlərini və beyində akustik neyroma adlanan bir şiş növünü tetiklediyini irəli sürdü. Ancaq son illərdə aparılan bütün araşdırmalarda cib telefonları ilə xərçəng arasında heç bir əlaqə tapılmayıb. ABŞ Milli Toksikologiya Proqramının heyvanlar üzərində apardığı təcrübələrdə yüksək səviyyədə cib telefonu dalğalarına məruz qalan siçanlarda xərçəng riskinin artmadığı açıqlanıb.
Amerika Qida və Dərman İdarəsi (FDA), 2008-2019-cu illər arasında heyvanlar və insanlar üzərində aparılan cəmi 150 təcrübə nəticəsində cib telefonlarının xərçəngə səbəb olduğuna dair sübut tapa bilmədiklərini açıqladı. Danimarkada aparılan bir araşdırmada, Danimarka Xərçəng Qeydiyyatı 358.000-dən çox mobil telefon abunəçisinin hesablama məlumatlarını beyin şişlərinin tezliyi ilə müqayisə etdi. Nəticələr, hətta 13 və ya daha çox il ərzində cib telefonu abunəçisi olan insanlar arasında da cib telefonundan istifadə ilə beyin şişləri glioma, meningioma və ya akustik neyroma halları arasında heç bir əlaqə olmadığını göstərdi. İngiltərədə 800 min qadın üzərində aparılan araşdırmada cib telefonu istifadəsi ilə beyin şişləri və digər xərçəng növləri arasında heç bir əlaqə tapılmayıb.
Niyə diqqət etməliyik?
Unutmaq olmaz ki, 1900-cü illərin əvvəllərindən etibarən siqaret istifadəsinin artmasına baxmayaraq, siqaretin xərçəngə səbəb olduğu ilk dəfə 1940-cı illərdə tanındı. Həmin tarixə qədər elm adamları siqaretlə bağlı ciddi xəbərdarlıq etməmişdilər.
Biz hazırda mobil telefonların 30-40 ildən sonrakı təsirini bilmirik. Xüsusilə, incə kəllə sümükləri olan uşaqlarda mobil telefondan istifadənin uzun illərdən sonra hansı nəticələrə gətirib çıxaracağını bilmək mümkün deyil. Xüsusilə, uşaqlar üçün danışıq vaxtını məhdudlaşdırmaq, cihazı bədəninizdən mümkün qədər uzaq tutmaq, yəni dinamik vasitəsilə danışmaq, telefonu qulağınızdan ən az 30-40 sm məsafədə saxlamaq vacibdir. İnternet vasitəsilə mesaj yazmaq və ya söhbət etmək sizi daha az elektromaqnit dalğalarına məruz qoyur.
Mənbə: Medicalpark
Tərcümə etdi: Nuray Mürsəlova
