Qatılaşdırılmış südün əsl yaradıcısını amerikalı Geyl Bordon adlandırmaq olar. 1850-ci illərdə o, şirin qatılaşdırılmış süd istehsalı texnologiyasını inkişaf etdirdi və patentləşdirdi. 1864-cü ildə gündə təxminən 75 min litr süd emal edən dünyanın ilk qatılaşdırılmış süd zavodunu- “Nyu-York qatılaşdırılmış süd” şirkətini qurdu. 1866-cı ildə ABŞ-dan olan iki mühacir İsveçrədə Avropanın ilk qatılaşdırılmış süd fabrikini qurdular.
Konservləşdirilmiş südün Argentinada Fransa ilə eyni vaxtda yaradıldığına dair bir versiya da var. İnandırıcı sübutu olmayan üçüncü nəzəriyyə, qatılaşdırılmış südün Hindistanda təxminən 5 min il əvvəl məlum olduğunu, lakin zaman keçdikcə onun yaradılması reseptinin itdiyini söyləyir.
Qatılaşdırılmış süd Rusiyada 19-cu əsrin sonlarında, İsveçrədən gətirildiyi zaman ortaya çıxdı. Ölkənin ilk qatılaşdırılmış süd fabriki 1881-ci ildə Orenburqda açılsa da, həkimlərin ana südünə alternativ olaraq uşaqlara verməyi tövsiyə etdiyi məhsula tələbat olmayıb və fabrik tezliklə bağlanıb. Qatılaşdırılmış süd 20-ci əsrin əvvəllərində, hərbi ehtiyaclar üçün konservlərin kütləvi istehsalına başlanıldığı zaman xatırlandı.
Qatılaşdırılmış südün sovet tarixi 1932-ci ildə, o dövrdə Xalq Təchizat Komissarı vəzifəsini tutan Anastas Mikoyanın təşəbbüsü ilə süd konservi sənayesinin ilk fabriklərinin işə salındığı vaxtdan başlayır. Qaynadılmış qatılaşdırılmış südün Mikoyanın özü tərəfindən icad edildiyi bəyan edilir.
Qatılaşdırılmış süd SSRİ-də yalnız Böyük Vətən Müharibəsi başa çatdıqdan sonra kütləvi istehsal delikatesinə çevrildi. 1952-ci ildə Krasnodar diyarının Korenovsk kəndində süd konservləri zavodu tikildi. Çox sonra, 2011-ci ilə qədər qüvvədə olan qatılaşdırılmış süd üçün GOST 2903-78 "Şəkər ilə tam qatılaşdırılmış süd" hazırlanmışdır.
1939-cu ildə qatılaşdırılmış süd qutularında məşhur “mavi-ağ-mavi” etiket peyda oldu. Bu etiket İraida Fomina tərəfindən icad edilmişdir. Rəssam məhsulun qablaşdırılması üçün bir neçə variant çəkdi, lakin seçim konstruktivist üslubda 7 nömrəli varianta düşdü. Standartın orijinal nəşrində qatılaşdırılmış südün hazırlanması üçün inək südü, yağ kütləsi 35% -dən çox olmayan inək südü kremi, yağsız süd, həmçinin dənəvər şəkər, təmizlənmiş və süd şəkərinin istifadəsini nəzərdə tuturdu. Bundan əlavə, tərkibində askorbin və sorbin turşusunun istifadəsinə icazə verildi.
Mənbə: vokruqsveta.ru
Tərcümə etdi: Səmayə Qədirova
