Günəş işığının faydaları və zərərləri
Günəş işığı hava və su kimi həyatımızın əvəzsiz elementlərindən biridir. Sağlam həyat üçün günəş işığını bədənimizə ancaq məqbul və məqbul həddə qəbul etməliyik. Həyatın davamlılığı üçün zəruri olan günəş və onun şüaları diqqətli olmasaq sağlamlığımız üçün təhlükəyə çevrilə bilər.
Günəş işığının faydaları
• Günəş orqanizmə D vitamini sintez etmək üçün vacibdir. Xüsusilə uşaqlarda sümüklərin inkişafında mühüm rol oynayır. Günəşin antiraxitik təsiri uşaqlarda D vitamini çatışmazlığından yaranan raxit xəstəliyinin müalicəsində faydalıdır.
• Sintezi aktivləşdirən D vitamini immuniteti gücləndirir və infeksiyalara qarşı müqaviməti təmin edir.
• Xərçəngə qarşı qoruyucu təsir göstərir.
• Antibakterial təsiri sayəsində günəş göbələk və yumşaq toxuma infeksiyalarında müalicəvi təsirə malikdir.
• Fotoqoruyucu effekti aktivləşdirərək günəş dərinin özünü qoruma xüsusiyyətini aktivləşdirir. Günəş şüalarından bəzi dəri xəstəliklərinin müalicəsində həkim nəzarəti altında istifadə olunur.
Günəş işığının zərərli təsirləri nələrdir?
- Günəş yanıqları
Xüsusilə açıq dərili insanlar uzun müddət günəş işığına məruz qaldıqda baş verir. Dəridə ağrı, qızartı və qabarcıqlarla özünü göstərir. Yanıq dərəcəsi şiddətli olduqda; Başgicəllənmə, aşağı qan təzyiqi, qızdırma, ürəkbulanma və qusma kimi ümumi simptomlar baş verə bilər. Bu vəziyyət günəş vurmasıdır və təcili müdaxilə tələb edə bilər. Ən qısa müddətdə həkimə müraciət etmək lazımdır.
- Günəşə qarşı allergiya
Güclü günəş işığına məruz qaldıqda dəri səthində qızartı, qabarcıq, qaşınma və ləkələr görünə bilər. Dəridə həddindən artıq günəş işığının yaratdığı bu problemlər üçün həkimə müraciət edilməlidir.
- Dəri xərçəngləri
Məlumdur ki, günəş şüaları xüsusilə açıq dərili, açıq rəngli gözlü, sarışın/qırmızı saçlı insanlarda dəri xərçəngi riskini artırır. Əksər dəri xərçəngləri bədənin həddindən artıq günəş işığına məruz qalan hissələrində baş verir.
- Dərinin vaxtından əvvəl qocalması
Günəşin ultrabənövşəyi şüaları (UV) xarici faktorlar səbəbindən dərinin qocalmasının ən böyük səbəblərindən biridir. UV bunu dərinin bazal qatında keratinositləri (dərinin yuxarı qatında olan hüceyrələr) hədəf alaraq edir. Əslində, UV zərərləri qocalma əlamətlərinin 80%-nə səbəb olur
Günəşin zərərli şüalarından özümüzü necə qoruya bilərik?
• Həmişə kölgəli bir yer axtarın və açıq idman fəaliyyətləri, çimərlik - hovuz fəaliyyəti, gəzinti və açıq fəaliyyətlər zamanı kölgədə qalmağa çalışın.
• Dənizdən, qumdan və beton torpaqdan əks olunan günəş şüaları da günəş yanıqlarına səbəb ola bilər. Böyük çətirlərin altında və ya tam kölgədə olan yerlərdə qalın.
• Ultrabənövşəyi şüalardan qoruyan geniş kənarlı papaq və eynək taxın.
• Sıx toxunmuş parçalardan pambıq paltar seçin. Pambıq, açıq rəngli, nazik və yüngül paltarlar günəş şüalarının qarşısını alır. Ancaq yenə də günəş kremi tətbiq etmək lazım ola bilər .
• Dərinizin günəşə məruz qalacaq hər yerinə qoruyucu krem çəkin.
• Uşaqları və körpələri yüksək qoruyucu faktorlu (ən azı SPF 30) məhsullarla qoruyun və günorta saatlarında başqa fəaliyyətlər yaradaraq günəşdə qalmasının qarşısını alın.
• Ultrabənövşəyi şüalar da buludlardan keçib əks oluna bilir. Bu səbəbdən yayda günorta hava buludlu olsa belə, uzun müddət açıq havada qalmamaq lazımdır.
Mənbə: Humanis
Tərcümə etdi: Nəzri Süleymanova
