Bəzən nəyin səhv olduğunu başa düşə bilmirsən. Özünüzü yorğun hiss edirsiniz, diqqətinizi cəmləyə bilmirsiniz, hər şeyi unutmağa başlayırsınız, lakin nədənsə bu, yalnız erkən oyananda, məsələn, günortaya qədər yemək yemədikdə və ya işdə həddindən artıq stressli olanda. Burada problem bədəninizin ən vacib hissələrindən birinə: beyninizə düzgün qulluq etməyi unutmağınızdır.
Etdiyiniz hər şey bədəninizə bir şəkildə təsir edir. Üstəlik, müəyyən fəaliyyətlər beyninizin normal işləməsinə mane olur və hətta onun strukturunu zədələyir. Təsəvvür edin ki, bu zərərli fəaliyyətləri illərdir hər gün edirsiniz. Nə olacağını təxmin edə bilərsinizmi? Şəxsi vərdişləriniz beyninizi öldürür! Amma narahat olmayın, hələ gec deyil. Həyat tərzinizi dəyişmək həm beyninizin, həm də bədəninizin sağlamlığını təmin edə bilər.
Beyniniz çox mürəkkəb və həssas bir orqandır və bütün bədən proseslərinə birbaşa və dolayı təsir göstərir. Bu orqan ürək döyüntüsü, maye balansı, qan təzyiqi, hormon balansı və bədən istiliyi kimi homeostatik funksiyaları tənzimləyir. Beyin həmçinin hərəkət, idrak, öyrənmə, yaddaş, duyğular və beləliklə, ümumi sağlamlıq üçün məsuliyyət daşıyır.
Çoxsaylı elmi araşdırmalara görə, kiminsə həyat tərzi qısa və ya uzun müddətdə beyin hüceyrələrinə zərər verə, degenerativ xəstəliklərin və digər vəziyyətlərin inkişafına səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, balanslaşdırılmış qidalanma və ya müntəzəm məşq kimi müsbət vərdişlər beyninizi stimullaşdırır və sağlamlığa qaytarır. Odur ki, vaxt itirmədən beyninizə zərər verən bu 11 gündəlik vərdişləri tövsiyə edək.
Beyninizə zərər verən 11 vərdiş
1. Səhər yeməyi yeməmək
Səhər yeməyi performansınıza, dözümünüzə və emosional vəziyyətinizə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir etdiyi üçün günün ən vacib yeməyidir. Günün ilk bir neçə saatı ərzində beyin uzun müddətli orucdan sonra fizioloji prosesləri “idarə etməyə” davam etmək üçün qida maddələri ayırmağa davam edir. Əgər siz onu enerji ilə təmin etmirsinizsə, o, ehtiyatlardan istifadə etməli və bunun üçün lazımi funksiyaları saxlamaq üçün əlavə səy göstərməlisiz. Səhər yeməyi yeməmək ümumiyyətlə enerji çatışmazlığı, konsentrasiya və yaddaş problemləri, pis əhval-ruhiyyə, zəif fiziki və intellektual performansa səbəb ola bilər. Adekvat və sağlam səhər yeməyiniz tövsiyə olunur.
2. Siqaret çəkmək
Dəhşətli vərdiş olan siqaret təkcə beyin maddəsini azaltmır, həm də beyinə verilən oksigeni azaldır. Bunun Alzheimer xəstəliyi kimi neyrodegenerativ xəstəliklərə səbəb olduğu sübut edilmişdir. Bundan əlavə, siqaret istifadəsi zamanı ayrılan heterosiklik aminlər düzgün DNT reproduksiyasına təsir edir və xərçəng hüceyrələrini meydana gətirən mutasiyalara səbəb olur.
3. Şəkər qəbulunun artması
Pəhrizdə təmizlənmiş şəkərin, ağ unun, qızardılmış qidaların və qablaşdırılmış qidaların üstünlük təşkil etməsi, həmçinin qida rasionunda kifayət qədər miqdarda tərəvəz, meyvə və lif olmaması orqanizmdə zərərli maddələrin toplanmasına səbəb olur. Bu, şişlərin inkişafını artırır, immunitet sisteminin fəaliyyətini pozur, qida çatışmazlığına səbəb olur və nevroloji inkişafa təsir göstərir.
4. Çirklənmiş mühitlərə daimi məruz qalma
Beynin daimi miqdarda oksigenə ehtiyacı var, lakin digər zəhərli maddələr oksigenin daşınmasına və qəbuluna təsir göstərə bilər və beynin səmərəliliyinin azalmasına səbəb ola bilər.
5. Kifayət qədər yuxu almamaq
Beyninizin dincəlməsi, metabolik proseslərin düzgün baş verməsi və lazımi enerjinin hasil edilməsi, həmçinin hüceyrə yenilənməsi üçün gecə 8 saat yatmaq lazımdır. Yuxudan məhrum olmaq qısa müddətdə beyin hüceyrələrinin ölümünü sürətləndirir və gün ərzində yorğun və pis əhval-ruhiyyədə olmanıza səbəb olur.
6. Həddindən artıq yemək
Bədənin ehtiyacı olmayan qidaları yemək, yağ şəklində qalıqların yığılmasına və beyin damarlarının sərtləşməsinə səbəb olur. Bu, onun düzgün işləməsinə mane olur.
7. Alkoqol
Alkoqol sinir sistemi, qaraciyər və ürək də daxil olmaqla bir çox orqanlara zərər verir. Alkoqol beyində baş verən kimyəvi reaksiyalara təsir göstərir. Alkoqolizm də neyronları öldürür və sinir impulslarının ötürülmə sürətini azaldır.
8. Şiddətli reaksiyalar və ya vaxtından əvvəl stress
Stress sinir sistemində bir çox reaksiyalara səbəb olur. Bu reaksiyaların bəziləri zehni qabiliyyəti azaldır və həmçinin insult və ya infarkt riskini artırır.
9. Yatarkən başınızı örtmək
Başınızı örtüb yatmaq karbon qazının konsentrasiyasını artırır və oksigen miqdarını azaldır. Bu beyinə zərərli təsirlərə səbəb ola bilər.
10. Xəstəlik zamanı beynin gərginləşməsi
Xəstə ikən çox işləmək əks nəticə verir, çünki bədənin enerjisi sağalmaqdan yayınır. Belə vəziyyətlərdə beyni gərginləşdirmək orqanizmin effektivliyini azalda bilər və həmçinin immunitet sistemini daha da zəiflədə bilər. Bu, bir çox başqa xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
11. Qeyri-kafi zehni stimullaşdırma və məşq
Beyninizi stimullaşdırmaq üçün düşünmək, ağıllı söhbətlər etmək, kitab oxumaq və ya tapmaca həll etmək kimi bir şey yoxdur. Bunlar öyrənmə qabiliyyətini və yaddaşı yaxşılaşdırır, həmçinin stimullara cavab müddətlərini tənzimləyir.
Mənbə : Okanbal. com
Tərcümə etdi : Aysel Aslanova
