Təkrar emalın faydalarına keçməzdən əvvəl məqaləmizə bu sualın cavabı ilə başlayaq: təkrar emal nədir? Təkrar emal, işlənmiş və istifadəyə yararsız materialların təkrar emal edilməsi və onların istehlakçı ilə birləşdirilməsinə verilən addır. Materialların təkrar emalı,plastik butulkalar, avtomobil təkərləri, sınmış şüşə parçaları, metal hissələr və bir sözlə, istifadə müddəti bitmiş bütün əşyalar kimi verə bilərik. Təkrar emal, təkrar istifadə oluna bilən tullantıların fiziki və kimyəvi proseslərə məruz qalaraq ikinci xammala çevrilməsi yolu ilə əldə edilir. Təkrar emalın məqsədi əslində resursların həddindən artıq istifadəsinin qarşısını almaqdır. Beləliklə, zibilin miqdarı azalır; Ətraf mühitə fayda vermək istiqamətində ciddi addım atacağıq.
Təkrar emalın əhəmiyyəti:
Kağız, karton, şüşə, plastik, metal... Bu materiallar təkrar emal prosesi sayəsində təkcə təbiəti deyil, həm də ciblərimizi qoruyur. Təkrar emal həm də ölkə iqtisadiyyatına böyük töhfə verir. Bu yolla xaricdən gətirilən qırıntılar üçün ödənilən valyutanın məbləği azalır və enerji sərfiyyatı xeyli azalır. İstifadə olunmuş və köhnəlmiş kağızın təkrar emalı havanın çirklənməsi, suyun çirklənməsi və suyun istifadəsi kimi xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu arada araşdırmalara görə, kağız kütləsinə 1 ton tullantı kağızı əlavə etmək 7-8 ağacın kəsilməsinin qarşısını alır. Təkrar emalın əhəmiyyəti ilə bağlı qarşılaşdığımız bəzi maddələr aşağıdakılardır:
•Təbii ehtiyatların azalmasının qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə alır
•Enerjiyə qənaət edir
•Zibilin miqdarı azalır, nəticədə təbiət daha təmiz olur
•Yuxarıda qeyd etdiyimiz hurda materiallar kimi iqtisadiyyata töhfə verir.
Təkrar emalın iqtisadi və ekoloji töhfələri nələrdir?
Biz təkrar emalın faydalarını iki hissədə müzakirə edə bilərik: iqtisadi və ekoloji töhfələr. Bəs bu ekoloji və iqtisadi faydalar nədir? Gəlin birlikdə nəzər salaq.
Təkrar emalın milli iqtisadiyyata verdiyi töhfələr:
•Tullantıların qarşısı alınır və biz daha az tullantı əldə edirik.
•Xammal istehlakını azaldır, bununla da iqtisadiyyata birbaşa töhfə verir.
•Enerjiyə qənaət edir və lazımsız enerji istifadəsinin qarşısını alır.
•Təkrar emal tullantıları toplayanlara əlavə iqtisadi fayda verir, beləliklə, yeni iş xətti yaradır, məşğulluğu artırır və işsizliyi azaldır.
Bu, digər ölkələrdən idxal edilməli olan məhsulların sayını azaldır və beləliklə, idxal xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Təkrar emalın ətraf mühitə verdiyi töhfələr:
İstehlak mallarının istehsalı üçün yeni xammal axtarmağa ehtiyac yoxdur, bununla da həm havanın, həm də ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısı alınır.
O, istixana qazı emissiyalarının azalmasına səbəb olmaqla qlobal istiləşməyə əhəmiyyətli töhfə verir.
Necə təkrar emal etmək olar?
Ətrafımızda çoxlu zibil qutuları görürük. Xəstəxanalarda, məhəllələrdə, ticarət mərkəzlərində, bir sözlə, hər yerdə. Bu zibil qutularında fərqli ifadələr görürük; kağız, şüşə, plastik... Hər bir materiala xassələrinə görə təkrar emal üsulları tətbiq edilir. Məsələn, kağız... Kağız əvvəlcə suda liflərindən ayrılır. Tərkibində lif olmayan yad maddələrin təmizlənməsi prosesi var. Hazır kağız lifləri təkrar emal edilmiş kağız istehsalında istifadə olunur. Təbii ki, tullantı kağızı davamlı olaraq təkrar emal etmək mümkün deyil. Hər təkrar emal prosesi ilə bu liflərin uzunluğu qısalır və liflərin yapışması üçün yad maddələr əlavə edilir. Çünki əks halda yeni kağız istehsal oluna bilməz. Xülasə, hər bir təkrar emal edilə bilən materialın öz xüsusiyyətlərinə görə fərqli təkrar emal üsulları var və bu üsullar fərqlidir.
Mənbə: İncitaş
Tərcümə etdi: Sudana Əsədova
