Yaddaş saxlamaq və xatırlamaq mümkün olan təcrübə və məlumat sistemidir. Yaddaş insana keçmiş təcrübələrdən məlumatları xatırlamaq, tanımaq, öyrənmək və istifadə etmək qabiliyyətini təmin edir və beyində fəaliyyət göstərən mürəkkəb bir prosesdir.
Yaddaşın formalaşması üçün, ümumiyyətlə, üç əsas addım var. Kodlaşdırma beyindəki sinir fəaliyyətləri vasitəsilə məlumatın işlənməsi və yaddaşda qeyd edilməsi prosesidir. Kodlaşdırma diqqəti cəmləmək, məlumatı mənalı şəkildə emal etmək və əlaqə yaratmaq kimi amilləri əhatə edir. Məlumatın diqqətlə kodlaşdırılması sonradan yadda saxlamağı asanlaşdırır.
İkincisi, daha qalıcı izlər yaratmaq üçün yaddaşda kodlanmış məlumatın gücləndirilməsinə aiddir. Möhkəmləndirmə məlumatı təkrarlamaq, dərindən emal etmək və əlaqə yaratmaqla baş verə bilər.
Təkrarlama məlumatı təkrar-təkrar nəzərdən keçirmək və ya təkrarlamaqdır, dərin emal isə məlumatı mənalı şəkildə anlamlandırmaq və əlaqələndirməkdir. Əlaqələrin qurulması həm də yeni məlumatları əvvəllər öyrənilmiş məlumatlarla əlaqələndirərək yaddaşın formalaşmasını gücləndirir.
Yadda saxlama, kodlaşdırılmış və gücləndirilmiş məlumatın yaddaşdan geri çağırılması prosesidir, məlumatın müvafiq şəkildə yadda saxlanması və bərpası ilə baş verir. Yadda saxlama prosesinə məlumatın saxlanma üsulu, yadda saxlama strategiyaları və xatırlama mühiti kimi amillər təsir edə bilər.
Bu üç addım yaddaşın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Kodlaşdırma mərhələsində məlumatın diqqətlə işlənməsi, konsolidasiya mərhələsində məlumatın gücləndirilməsi və yadda saxlama mərhələsində məlumatın düzgün xatırlanması yaddaşın effektiv formalaşdırılması üçün vacibdir.
Mənbə:hiwellapp
Tercume etdi:Aynur Mikayılova
